اثر اقتصاد سایه، فساد و حاکمیت قوانین بر آلودگی محیطزیست در کشورهای منتخب نفتی درحال توسعه
نویسندگان
1 گروه اقتصاد، دانشکدة اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، خوزستان، ایران.
2 گروه اقتصاد، دانشکدة اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، خوزستان، ایران.
3 گروه اقتصاد، دانشکدة اقتصاد و علوم اجتماعی، دانشگاه شهید چمران اهواز، خوزستان، ایران.
doi
10.22059/jne.2024.375593.2661چکیده
آلودگی محیطزیست یکی از مهمترین مشکلاتی است که امروزه بیشتر کشورهای در حال توسعه با آن روبهرو هستند که علاوه بر مشکلات محیطزیستی دارای تبعات منفی اقتصادی و اجتماعی نیز است. بررسیها نشان میدهد اقتصاد سایه و عوامل نهادی میتوانند بهعنوان عوامل تأثیرگذار بر کیفیت محیط زیست در کشورهای درحال توسعه باشند که مطالعات کمی در خصوص تأثیر این عوامل بهصورت همزمان بر روی آلودگی محیط زیست انجام گرفته است. اقتصاد سایه بخش گستردهای از اقتصاد کشورهای درحال توسعه را بهخود اختصاص میدهد که میتواند بر کیفیت محیط زیست تأثیرگذار باشد، همچنین عوامل نهادی میتوانند از کانال مختلف مانند کنترل و اثرگذاری بر بخش سایه بر روی کیفیت محیط زیست تأثیرگذار باشند. بنابراین پژوهش حاضــر با هدف بررسی عوامل مؤثر آلودگی محیط زیست در کشورهای درحال توسعة نفتی انجام گرفته است. با استفاده از الگوی دادة تابلویی و روش حداقل مربعات تعمیمیافته برای دورة زمانی 2020-2009 نتایج نشان داده است اقتصاد سایه و حاکمیت قوانین بهطور مستقیم باعث افزایش آلودگی و اثر بازخوردی حاکمیت قوانین و اقتصاد سایه منجر به کاهش آلودگی شده است؛ بنابراین میتوان انتظار داشت با کنترل بخش سایه، افزایش حاکمیت قوانین منجر به کاهش آلودگی شود. همچنین نتایج نشان داده است کنترل فساد بهطور مستقیم آلودگی را کاهش داده است و اثر بازخوردی حاکمیت قوانین و کنترل فساد منجر به کاهش آلودگی شده است. بنابراین کنترل فساد و افزایش حاکمیت قوانین بهصورت همزمان نقش مهمی در کاهش آلودگی در کشورهای نفتی دارد. همچنین نتایج تأییدکنندة فرضیة کوزنتس برای گروه کشورهای درحال توسعة نفتی در ابتدای مسیر توسعه است.
