ارزیابی میزان تخریب زیستی چاهنیمة یک سیستان با استفاده از مدل تخریب اکولوژیک
نویسندگان
1 گروه مدیریت اکوسیستمهای طبیعی، پژوهشکدة تالاب بینالمللی هامون، پژوهشگاه زابل، زابل، ایران.
2 گروه منابع آب، پژوهشکدة تالاب بینالمللی هامون، پژوهشگاه زابل، زابل، ایران.
doi
10.22059/jne.2024.372779.2652چکیده
مدل تخریب محیط زیست یکی از روش های ارزیابی محیط زیستی است که آثار فعالیتهای انسانی و تغییرات اکولوژیک را بر محیط زیست تحلیل میکند و مقدار آن را بهصورت کمی نشان میدهد. با توجه به اهمیت چاه نیمه های سیستان در منطقه، هدف از این مطالعه ارزیابی تخریب چاهنیمة یک سیستان با استفاده از مدل تخریب اکولوژیک می باشد. بنابراین پس از سلول بندی 28 گانه این چاهنیمه در قالب سلول های 50 هکتاری و تقسیم مساحت چاه نیمه به سه ناحیة تحت تأثیر شامل مجتمع بقیهالله الاعظم، اراضی کشاورزی شهر، مرکز تکثیر و پرورش شیلات و اراضی کشاورزی قلعهنو، نمونهبرداری آب از 12 نقطة تأثیرگذار بر کیفیت آب انجام شد. فاکتورهای فیزیکی-شیمیایی آب از جمله اکسیژن زیستی، اکسیژن شیمیایی، کل جامدات محلول، نیترات، نیتریت، اسیدیته، قلیائیت، فسفات، هدایت الکتریکی و سولفات بهعنوان منابع تخریب و مؤثر بر حیات آبزیان مورد اندازه گیری قرار گرفت. تراکم فیزیولوژیک نیز از تقسیم بهره برداران روستاهای اطراف چاه نیمه تا شعاع 2000 متر موجود در هر شبکة کاری بر وسعت زمین های قابل بهرهبرداری در هر ناحیه بهدست آمد. نتایج بهدست آمده و سنجش داده ها با استانداردهای آبزیپروری نشان می دهد که کل مساحت چاهنیمة یک، جزء مناطق نیازمند بازسازی طبقه بندی می گردد. بر این اساس 21 شبکه که 75 درصد مساحت را پوشش می دهد در دامنة ضریب تخریب 14/99-5 قرار گرفته اند. همچنین 7 شبکه شامل مناطق شمالی چاه نیمه (ناحیة تحت تأثیر اراضی کشاورزی شهر و مرکز تکثیر و پرورش شیلات) با 25 درصد مساحت در دامنة ضریب تخریب 19/99-15 قرار گرفته که نیازمند به بازسازی با اولویت می باشند.