ارزیابی کیفیت زیستگاه مرال (Cervus elaphus maral) در استان گلستان

نویسندگان

1 گروه محیط‌ زیست، دانشکدة شیلات و محیط‌زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران.

2 گروه محیط‌ زیست، دانشکدة شیلات و محیط‌زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران.

3 گروه محیط‌ زیست، دانشکدة شیلات و محیط‌زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران.

doi
10.22059/jne.2024.369206.2628
چکیده

تغییرات کاربری اراضی به‌علت افزایش توسعة شهری و رشد بی ­سابقة جمعیت، افزایش یافته است. الگوی نامناسب پوشش اراضی می­ تواند موجب تخریب و نابودی زیستگاه ­های حیات­ وحش شده و تنوع ­زیستی را تحت تأثیر قرار دهد. از طرفی، مرال به­ عنوان بزرگترین گوزن بومی ایران و نقش مهمی که در تنوع زیستی دارد، بسیار مورد توجه مدیران جنگل قرار گرفته است. در پژوهش حاضر زیستگاه گونة مرال در استان گلستان و میزان تأثیر کاربری اراضی بر کیفیت زیستگاه این گونه با استفاده از مدل Habitat Quality در نرم‌افزار InVEST مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که 77/99 درصد از سطح استان دارای کیفیت خیلی پایین، 0/03درصد دارای کیفیت متوسط، 2/15درصد دارای کیفیت خوب و 18/81 درصد دارای کیفیت خیلی خوب برای زیستن مرال است. بهتر است راهبردهای مدیریتی در خصوص تأسیس واحدهای دامداری، توسعة شهری و روستایی، تبدیل اراضی جنگلی، توسعة کشاورزی با تدابیر از پیش‌ تعیین شده­ای در راستای حفظ زیستگاه مرال در نظر گرفته شود. نتایج پژوهش حاضر با شناسایی مناطق داغ با کیفیت بالای زیستگاهی و نیز تعیین مهم­ترین عرصه‌­های نیازمند حفاظت بیشتر می­تواند در برنامه‌ریزی‌های حفاظتی لحاظ شود. همچنین پیشنهاد می‌شود سناریو‌های مختلف تغییر کاربری اراضی در مدل‌سازی کیفیت زیستگاه مد نظر قرار گیرد تا برنامه‌های مناسب‌تری در امر حفاظت طرح‌ریزی گردد.