ارزیابی رابطة شاخص‌های تنوع گونه‌ای درختی با عوامل توپوگرافیک در جنگل‌های هیرکانی

نویسندگان

1 مؤسسة تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران.

2 مؤسسة تحقیقات جنگل‌ها و مراتع کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران.

doi
10.22059/jne.2023.363163.2585
چکیده

تجزیه و تحلیل تنوع زیستی در جنگل­ های شمال کشور با توجه به اهمیت فراوان به‌عنوان مهم­ترین اکوسیستم ­های جنگلی کشور، بسیار ضروری است. در این پژوهش، بدین‌منظور دو حوزة جنگلی 10 چفرود و 7 ناو اسالم استان گیلان برای بررسی شاخص‌های تنوع گونه ­ای درختی انتخاب شدند. از شاخص ­های مارگالف و منهینک، سیمپسون، شانون-وینر و پیلو، هیپ استفاده شد. تعداد 31 و 30 قطعه‌نمونة 0/1 هکتاری دایره­ای شکلدر یک شبکة آماربرداری 200*150 متر به‌ترتیب در حوزه‌های 10 چفرود و 7 ناو اسالم و به‌صورت ثابت و دائمی پیاده و اندازه ­گیری و شاخص‌های ذکر شده در هر یک از قطعات نمونه برآورد شد. به‌منظور مقایسة دو منطقه، از نظر شاخص­ های تنوع زیستی، از آزمون t مستقل استفاده گردید. سپس، عوامل ارتفاع از سطح دریا، شیب و جهت دامنه در دو منطقه تعیین و اثری که بر شاخص‌های تنوع زیستی می‌گذارند توسط ضرائب همبستگی و آزمون t بررسی شدند. نتایج نشان داد شاخص‌های تنوع سیمپسون، شانون-وینر شاخص‌های یکنواختی پیلو و هیپ در سطح احتمال 95 درصد دارای اختلاف معنی‌داری هستند. عامل ارتفاع از سطح دریا با تمامی شاخص‌های تنوع زیستی همبستگی معنی‌دار منفی داشته است. شیب و جهت جغرافیایی تنها با برخی شاخص‌ها دارای همبستگی معنی‌دار بوده‌اند. گونة راش در هر دو منطقه گونة غالب بود به‌طوری که درصد فراوانی گونة راش نسبت به کل گونه­ها در حوزة 7 ناو اسالم 83 درصد و این نسبت در حوزه ده چفرود 37 درصد کل گونه‌ها بود. به‌طور کلی نتایج نشان داد، شاخص‌های تنوع زیستی این دو منطقه اختلاف معنی‌داری داشته و همچنین عوامل توپوگرافیک به‌ویژه ارتفاع از سطح دریا تأثیر شدیدی بر این شاخص‌ها داشته است.