مطالعة ترجیح زیستگاهی گونه‌های همبوم جویبارماهی، Oxynoemacheilus kiabii و Oxynoemacheilus karunensisدر رودخانة الک (حوضة کرخه)

نویسندگان

1 گروه شیلات، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران.

2 گروه شیلات، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران.

3 گروه شیلات، دانشکدة منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

4 گروه شیلات، دانشکدة منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

5 گروه شیلات، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه کردستان، سنندج، ایران.

doi
10.22059/jne.2024.371910.2647
چکیده

مدل‌های مبتنی بر آنالیزهای رگرسیونی به‌منظور بیان الگوهای فراوانی و پراکنش جمعیت ماهیان در ارتباط با فاکتورهای محیطی مورد استفاده قرار می‌گیرد. از این‌رو مطالعة حاضر، به‌منظور بررسی مطلوبیت زیستگاه دو گونة همبوم جویبارماهی، Oxynoemacheilus kiabii و Oxynoemacheilus karunensis از رودخانه الک (زیر حوضة رازآور و حوضة کرخه) به‌اجرا درآمد. نمونه‌برداری با استفاده از تور ساچوک در هشت ایستگاه (هرکدام با سه تکرار) صورت گرفت. تعداد 5 متغییر زیستگاهی شامل عرض و عمق رودخانه، شیب بستر، سرعت جریان و میانگین اندازة ذرات بستر اندازه‌گیری و ثبت شد. نتایج نشان داد که بیشترین مطلوبیت زیستگاه جویبارماهی کیابی به‌صورت عمق رودخانه در محدودة 52>-46 سانتی‌متر، عرض رودخانه 0/9>-0/6 متر، شیب 6/4>-5/8درصد، سرعت جریان 0/58>-0/52 متر بر ثانیه و اندازة ذرات بستر 12>-0 میلی‌متر و برای گونه (O. karunensis) به‌صورت عمق رودخانه در محدودة 16>-10 سانتی‌متر، عرض رودخانه 2/4>-2/1 متر، شیب 2/2>-1/6 درصد، سرعت جریان 0/4>-0/34 متر بر ثانیه و اندازة ذرات بستر 60>-48 میلی‌متر می‌باشد. همچنین بیشترین و کمترین مقادیر SI به‌ترتیب مربوط به دو فاکتور عمق و میانگین اندازة ذرات بستر برای گونة O. kiabi و سرعت جریان و عمق رودخانه (برای گونة O. karunensis) بود. نتایج نشان داد که رودخانة الک زیستگاه مناسبی برای گونه O. karunensis بوده درحالی‌که این رودخانه برای گونه O. kiabii مناسب نمی‌باشد. همچنین رژیم غذایی این دو گونه بررسی شد که نمونه‌هایی از خانواده‌های Chironomidae، Simulidae، Baetidae، Gomphidae و Hydropsychidae در دستگاه گوارش آنها مشاهده گردید.