فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پراکنش گوزن زرد ایرانی،Dama dama mesopotamica Brooke, 1875  به­ عنوان زیرگونة در معرض خطر انقراض بیش از شش دهه محدود به مراکز تکثیر است. برنامة حفاظتی در برخی از مراکز کارآیی نسبتاً خوبی داشت اما بعضاً ناموفق بود. در این تحقیق با استفاده از روش‌شناسی ترکیبی شرایط زیستگاهی، چالش ­ها، راهکارها، تهدیدات انسانی و محیطی همچنین عملکرد مدیریتی در مراکز تکثیر گوزن زرد در سه استان خشک کشور یعنی ایلام، فارس و یزد ارزیابی شد. جمع‌آوری داده طی دو سال تحقیقات میدانی در سطح استان­ها انجام شد. چالش­ ها در دو گروه عمدة زیستگاهی (مساحت کم مراکز، فقر منابع و بحران­های محیطی) و جمعیتی (اثر طعمه ­خواری، جدال نرها، بیماری و ساختار نامناسب جمعیتی) بررسی شد که با وجود همبستگی مثبت فاقد معنی ­داری بود (0/027>P-value). میانگین سطح تهدیدات محیطی و انسانی به‌ترتیب در مناطق تحت حفاظت ارژن و پریشان (55%-52%)، مانشت-قلارنگ ایلام (50%-43%)، کوه­ خم ارسنجان (56%-41%) و باغ شادی یزد (47%-29%) برآورد گردید. عملکرد مدیریتی در تمام مناطق در سطح مقدماتی با محدودیت‌های زیاد همراه بود. امتیاز مدیریتی در ایلام و ارسنجان 50% در باغ شادی 46% و در ارژن-پریشان 44% بود. راهکارهای مناسب شامل گسترش مراکز، احیای پوشش گیاهی، احداث آخور و آبشخور استاندارد، احداث آب­ چاله ­ها برای آبتنی و دفع حشرات مزاحم، کنترل طعمه­ خواران، اصلاح ساختار جمعیت با نسبت جنسی و سنی مناسب، آموزش جوامع محلی، جلوگیری از دام و و انتقال بیماری و نصب دوربین­ های مدار بسته است. ارتقای سطح حفاظتی مناطق و رهاسازی در طبیعت به‌عنوان هدف نهایی تکثیر در اسارت باید همواره مورد پایش قرار گیرد.