فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

بررسی تغییرات تراکم پوشش‌های گیاهی و کاربری اراضی، یکی از مهم‌ترین جنبه‌های مدیریت منابع طبیعی و بازنگری در تغییرات محیطی است. در تحقیق حاضر با استفاده از تکنیک سنجش‌ازدور، پایش تغییرات پوشش گیاهی و ارتباط آن با دمای سطح زمین و کاربری اراضی در شهرستان خداآفرین و کلیبر با استفاده از فناوری سنجش‌از‌دور در طی دورة ۲۲ ساله (2022-2000) مورد بررسی قرار گرفت. جهت انجام تحلیل‌های آماری و بصری بر روی تصاویر ماهواره‌ای، از نرم‌افزارهای Envi 5.6 و Arc GIS10.8 استفاده ‌شد. برای بررسی تغییرات مساحت و کیفیت پوشش گیاهی از شاخص NDVI استفاده شد. همچنین، به‌منظور بررسی تغییرات کیفی پوشش گیاهی، مقادیر عددی این شاخص به سه ‌طبقة متراکم، نیمه‌متراکم، ضعیف یا فاقد پوشش گیاهی طبقه‌بندی شد و تغییرات دمایی سطح زمین در دورة مطالعاتی با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای لندست محاسبه شد و سپس نقشه‌های کاربری اراضی براساس روش طبقه‌بندی نظارت‌شده و از طریق الگوریتم حداکثر تشابه استخراج شد. براساس تجزیه‌وتحلیل‌های صورت گرفته مشخص گردید، در بازة زمانی مورد مطالعه، ۵۸۱۹۶ هکتار حدوداً ۶/۱۵ درصد تراکم پوشش گیاهی انبوه و ۳۸۴۱۵ هکتار حدوداً 10/2درصد تراکم پوشش گیاهی نیمه‌متراکم از بین رفته است. در حقیقت ۹۶۶۱۱ هکتار حدوداً 25/8 درصد از تراکم پوشش گیاهی متراکم و نیمه‌متراکم طی 22 سال تبدیل به دیگر کاربری‌های شده است. بررسی کاربری اراضی منطقه نشان داد که تغییرات تراکم پوشش گیاهی بیشتر مربوط به کاربری اراضی زراعی و باغی و مراتع می‌باشد و در طول  دورة مورد مطالعه بیشترین تخریب مربوط به تراکم پوشش گیاهی انبوه می‌باشد. در نهایت، بررسی ارتباط پوشش گیاهی و دمای سطح زمین (LST) نشان داد شاخص پوشش گیاهی (NDVI) همبستگی منفی و معکوسی با دمای سطح زمین دارد و در اکثر مناطقی که  پوشش گیاهی انبوه‌تری دارند؛ دمای کمتری را نشان می‌دهد. نتایج تحقیق گویای این مطلب است که مهم‌ترین عامل تغییرات تراکم پوشش گیاهی در منطقه، فعالیت‌های انسانی از جمله کشاورزی، ساخت و ساز و راه‌سازی، موجب تغییرات بسیاری در  پوشش سطح زمین شده است، تجزیه‌وتحلیل مساحت این کاربری‌ها نشان داد که سطح اراضی کشاورزی و مراتع افزایش چشمگیری پیداکرده که عمدتاً این افزایش نتیجة تبدیل تراکم پوشش گیاهی انبوه به‌خصوص جنگل‌ها به کشاورزی می‌باشد. نتایج پژوهش حاضر می‌تواند مورد استفادة سازمان‌های جهاد کشاورزی، منابع طبیعی و وزارت کشور قرار گیرد.