بررسی تأثیر متغیرهای اقلیمی بر رانت اقتصادی بخش کشاورزی ایران (مطالعة جو آبی)
نویسندگان
1 گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکدة مدیریت کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران.
2 گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران.
3 گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکدة مدیریت کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران.
doi
10.22059/jne.2024.366932.2614چکیده
اهمیت بخش کشاورزی در تأمین امنیت غذایی از یک طرف و سهم بالای بخش کشاورزی از آثار تغییر اقلیم از طرف دیگر، اهمیت بررسی تأثیر تغییرات اقلیم بر بخش کشاورزی را دوچندان میکند. از اینرو مطالعة حاضر با هدف بررسی تأثیر متغیرهای اقلیمی بر رانت اقتصادی بخش کشاورزی ایران انجام شد. بدینمنظور آمار و اطلاعات از سازمان هواشناسی کشور و اطلاعات هزینه-تولید جهاد کشاورزی برای دورة 1397-1379 استخراج شد. جهت تحقق هدف تحقیق با استفاده از روش دادههای تلفیقی و مدل اثرات تصادفی، تأثیر متغیرهای اقلیمی شامل دما، بارش، مجذور دما، مجذور بارش، اثر متقابل دما و بارش بر رانت جو بررسی شد. نتایج نشان میدهد پس از محاسبة ارزش آیندة رانت، روند تغییرات رانت جو آبی در برخی استان ها مثبت و در برخی منفی است. همچنین، متغیر بارش اثر مثبت و معنیدار و متغیرهای مجذور بارش و اثر متقابل دما-بارش اثر منفی و معنیداری بر رانت جو آبی استانهای تولیدکننده دارند. در واقع با افزایش بارش ابتدا رانت افزایش می یابد به نقطة بیشینه می رسد و پس از آن کاهش می یابد. همچنین افزایش همزمان دما و بارش منجر به کاهش رانت اقتصادی خواهد شد. بهطور کلی با در نظر گرفتن سناریوهای تغییر اقلیم افزایش دما رانت اقتصادی بخش کشاورزی کاهش خواهد یافت و این کاهش با افزایش بدبینی سناریوها افزایش می یابد. بهطور کلی اگرچه کشت محصولات آبی ناشی از تغییر اقلیم با آبیاری جبران می شود اما در نهایت رانت اقتصادی را تحت تأثیر قرار خواهد داد.
