مابهازای معقولهای ثانی فلسفی از نظر ملاصدرا
نویسندگان
1 دانشجوی دکتری حکمت متعالیه، دانشگاه خوارزمی، ایران
2 استادیار گروه فلسفه، دانشگاه خوارزمی، ایران.
3 دانشیار گروه فلسفه، مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه، ایران.
doi
10.22034/jpiut.2023.57819.3582چکیده
در آثار ملاصدرا دو نظر دربارۀ مابهازای معقولهای ثانی فلسفی آمده است. طبق نظر اول، معقولهای ثانی فلسفی مابهازای خارجی ندارند، بلکه صرفاً منشأ انتزاع دارند. طبق نظر دوم که آن را نظر نهایی ملاصدرا میدانند، این مفاهیم دارای مابهازای خارجی هستند و مابهازای آنها در خارج به عین وجود موضوع یا موصوفشان موجود است. بر این نظریه چند اشکال وارد است: یکم. دلیل ملاصدرا بر اثبات وجود خارجی مابهازای این مفاهیم، مصادره به مطلوب و در نتیجه نامعتبر است. دلیلی هم که طباطبایی در حاشیۀ دلیل ملاصدرا آورده است، قابل قبول نیست؛ زیرا پیش فرضی دارد که منکرِ صدق نتیجه، به طریق اولی آن را نادرست میداند. دوم. این نحوه از وجود آن مابهازا با قول به عدم آن و صرف وجود منشأ انتزاع تفاوت واقعی ندارد. سوم. روشن نیست که تفاوت مفاهیم ماهوی با مفاهیم فلسفی در چیست که به موجب آن مفاهیم ماهوی مابهازای مستقل دارند، ولی مفاهیم فلسفی مابهازای مستقل ندارند. در این پژوهش از روش تحقیق کتابخانهای و تحلیل عقلی استفاده شده است.
