واکاوی انتقادی دیدگاه توماس نیگل در باب پوچی زندگی
نویسندگان
1 استادیار گروه فلسفه دین، دانشگاه ادیان و مذاهب، ایران.
doi
10.22034/jpiut.2023.51591.3209چکیده
یکی از مهمترین چالشها در بحث معنای زندگی، مسئله پوچی است. آیا زندگی بشر دارای بنیانی ارزشمند و هدفمند است یا چنین ویژگیای در زندگی دستنیافتنی است؟ توماس نیگل یکی از متفکرانی است که با پاسخ منفی به این سوال از پوچانگاری دفاع کرده است. در این مقاله ابتدا به دو استدلال نیگل پرداخته شده است: استدلال نخست با تکیه بر فاصله پرناشدنی جهان موجود و جهان مطلوب از پوچی دفاع می کند. استدلال دوم که نوآوری نیگل نیز محسوب میشود، زندگی را فاقد عقلانیت شمرده و در نتیجه، زندگی را بیمعنا میداند. به باور وی، عقلانیت بشر تنها از نظرگاهی بشری قابل دفاع است و انسان به مدد قدرت فراروی از خویشتن، در اعتبار عقلانیت خویش تردید میکند و ازین رو، ارزشهای برخاسته از آن را نیز بیاعتبار میسازد. در ادامه مقاله به نقد دیدگاه نیگل میپردازد و اموری مانند «اعتبار عقلانیت بشر»، نقش «جدیت در معنای زندگی»، اعتبار«داوری شهود انسانها درباره معنای زندگی» و نیز بازاندیشی در «فراروی انسان» را مطرح میکند. در نهایت، از نگاه نگارنده دلایل نیگل برای دفاع از پوچانگاری کافی نیست و نمیتوان بر اساس آنها دست از معناداری زندگی شست.