ارزیابی شاخص کیفیت خاک (SQI) در کاربری‌های مختلف شهرستان ملایر با استفاده از روش مجموعه حداقل داده (MDS)

نویسندگان

1 گروه علوم و مهندسی محیط‌ زیست، دانشکدة محیط‌‌ زیست و منابع طبیعی، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران.

2 گروه علوم و مهندسی محیط‌ زیست، دانشکدة محیط‌‌ زیست و منابع طبیعی، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران.

3 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران.

4 گروه علوم و مهندسی محیط‌ زیست، دانشکدة محیط‌‌ زیست و منابع طبیعی، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران.

doi
10.22059/jne.2022.334297.2339
چکیده

با توجه به نقش و اهمیت ارزیابی کیفیت خاک در کشاورزی و پایداری محیط‌زیست، این مطالعه با هدف ارزیابی شاخص کیفیت خاک (SQI) در کاربری­های مختلف شهرستان ملایر صورت گرفت. بدین منظور، تعداد 36 نمونه از 6 کاربری جمع ­آوری و 11 ویژگی فیزیکی و شیمیایی خاک اندازه­ گیری شد. شاخص کیفیت خاک براساس معیارها تعیین شد. با استفاده از روش تحلیل مؤلفه­های اصلی (PCA)، از بین 11 پارامتر فیزیکی و شیمایی خاک دو پارامتر کربنات کلسیم و پتاسیم محلول با توجیه واریانس کل 63/08 درصد به‌عنوان مهم­ترین پارامتر­ها جهت ارزیابی شاخص کیفیت خاک با استفاده روش مجموعه حداقل داده (MDS) معرفی شدند. در نهایت کیفیت خاک در کاربری­ های مختلف تعیین و مورد مقایسه قرار گرفت. نتایج به‌دست آمده نشان داد که کاربری­ پارک و فضای سبز بیشتر­ین شاخص کیفیت خاک را در شهرستان ملایر به‌خود اختصاص داده است اما کاربری­ های کشاورزی-آبی و صنعتی دارای کمتر­ین کیفیت خاک بودند که لازم است مدیریت و افزایش کیفیت خاک در این دو کاربری به‌منظور جلوگیری از تخریب و فرسایش بیش از حد خاک مد نظر قرار گیرد. با توجه به اینکه حفظ و افزایش کیفیت خاک یکی از معیارهای پایداری اکوسیستم ­های مختلف است، لزوم پایش کیفیت خاک در کاربری­ های مختلف و مستعد آسیب در شهرستان ملایر پیشنهاد می­ گردد.