بررسی تحلیلی پارامترهای تأثیرگذار بر عرضة خدمات اکوسیستمی در بخش مرکزی استان اصفهان
نویسندگان
1 گروه محیط زیست، دانشکدة منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه ملایر، ملایر، همدان، ایران.
doi
10.22059/jne.2023.357122.2541چکیده
ظرفیت بوم سازگان برای عرضة خدمات اکوسیستمی وابسته به ساختار، فرآیندها و عملکردهایی است که تحت تأثیر برهمکنش پارامترهای محیطی قرار دارند. از اینرو بررسی پارامترهای مؤثر بر عرضة خدمات اکوسیستمی می تواند در مدیریت بوم سازگان و بهبود عملکرد آن مؤثر واقع شود. هدف این مطالعه، بررسی پارامترهای مؤثر بر عرضة خدمات اکوسیستمی در قسمت مرکزی استان اصفهان است. بر این اساس پس از مرور منابع مطالعاتی و بررسی ویژگی های جغرافیایی منطقة مطالعاتی، پارامترهایی همچون شیب متوسط، ارتفاع متوسط، تراکم جمعیت، فاصله از مسیرهای دسترسی، فاصله از مسیر رودخانه، درصد انواع کاربریهای موجود و فاصله از مرکز بزرگترین منطقة شهری منطقة مطالعاتی، در مناطق همگن عرضة خدمات اکوسیستمی ارزش زیبایی شناسی، ارزش تفرجی و کاهش آلودگی صوتی استخراج گردید و با استفاده از روش تحلیل مؤلفه های اصلی (PCA) در مراحلی همچون آزمون کفایت حجم نمونه، استاندارسازی متغیرها، ارزیابی ماتریس همبستگی متغیرها، محاسبه مقادیر ویژه و بردارهای ویژه برای متغیرها مورد ارزیابی قرار گرفت. براساس نتایج، مقدار اولین مؤلفه برابر با 3/715 است که 57/016 درصد از کل واریانس موجود در داده ها و دومین مؤلفه نیز 19/874 درصد از کل واریانس را توجیه می کند. بهطور کلی زمین های کشاورزی، مناطق مسکونی، فاصله از جاده و فضای سبز و پارک ها با توضیح بیش از 76 درصد واریانس داده ها، مؤثرترین پارامترها بر عرضة خدمات اکوسیستمی هستند. با استفاده از نتایج می توان اقدامات مدیریتی لازم مربوط به حفظ خدمات اکوسیستمی را براساس پارامترهای استخراج شده انجام داد. نتایج این مطالعه سهولت تصمیمگیری، ارزیابی و نیز صرفهجویی در هزینه و زمان مدیریت سرزمین را بهدنبال دارد.