بررسی حضور و ویژگی‌های میکروپلاستیک‌ها در آب‌های سطحی رودخانة ‌زاینده‌رود

نویسندگان

1 گروه علوم و مهندسی محیط‌ زیست، دانشکدة کشاورزی و منابع طبیعی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران.

2 گروه خاکشناسی، واحد اصفهان(خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران.

3 گروه علوم و مهندسی محیط‌ زیست، دانشکدة کشاورزی و منابع طبیعی، واحد اصفهان (خوراسگان)، دانشگاه آزاد اسلامی، اصفهان، ایران.

doi
10.22059/jne.2023.361972.2577
چکیده

امروزه مقادیر زیادی از انواع آلاینده‌های آب، از جمله زباله‌های دارویی، رنگ‌ها، پلاستیک‌ها، آفت‌کش‌ها و زباله‌های معدنی، به‌وسیلة انسان به طبیعت تخلیه می‌شود. یکی از آلاینده‌های نوظهور که به‌طور جدی بر کیفیت آب تأثیر می‌گذارد، میکروپلاستیک‌ها هستند. نگرانی روزافزون جهانی در مورد قرار گرفتن انسان در معرض میکرو‌پلاستیک‌ها تحقیق در مورد فراوانی، سرنوشت و اثرات آن‌ها را ضروری می‌کند. این مطالعه با هدف بررسی توزیع مکانی میکرو‌پلاستیک‌ها و تعیین منبع احتمالی آن‌ها از سرچشمه تا پایاب رودخانة زاینده رود  انجام شد. بدین‌منظور، نمونه‌برداری آب از 17 ایستگاه انجام و نمونه‌ها به آزمایشگاه منتقل شدند. به‌منظور هضم مواد آلی، نمونه‌ها به‌مدت 48 ساعت با استفاده از پراکسید‌ هیدروژن30 درصد هضم و سپس از کاغذ صافی 45 میکرومتر عبور داده شدند. میکروپلاستیک‌های هر کاغذ صافی با استفاده از میکروسکوپ نوری جداسازی و شمارش گردید و نوع پلیمر آن‌ها توسط دستگاه رامان شناسایی شد. محدودة فراوانی ذرات میکرو‌پلاستیک‌ها، 49-2 ذره در یک لیتر آب و فیبر و خرده‌ ذره به‌عنوان فراوان‌ترین اشکال گزارش گردید. اندازة میکروپلاستیک‌ها بین5000-50 میکرومتر گزارش شد. سه پلیمر پلی‌پروپیلن، پلی‌آمید و پلی‌اتیلن نیز توسط دستگاه رامان شناسایی شد. تخلیة پساب صنعتی و فاضلاب خانگی و دفع زباله توسط گردشگران از مهم‌ترین منابع میکرو‌پلاستیک‌ در منطقه هستند. ابداع روش‌هایی جهت افزایش کارایی حذف میکرو‌پلاستیک‌ها در تصفیه‌خانه‌های فاضلاب و حذف کامل آن در پساب نهایی به‌عنوان یک راهکار مؤثر در کاهش این آلاینده توصیه می‌شود.