فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

یکی از چالش‌های مهم در توسعة پایدار، افزایش گازهای گلخانه‌ای به‌ویژه دی‌اکسیدکربن در اتمسفر و به‌دنبال افزایش دمای زمین و تغییر اقلیم می‌باشد. ترسیب کربن توسط گیاهان یک راهکار عملی برای کاهش غلظت دی‌اکسیدکربن در اتمسفر می‌باشد. طی فرآیند فتوسنتز، دی‌اکسیدکربن اتمسفر جذب و به‌صورت کربن آلی ذخیره می‌شود. این مطالعه با هدف اندازه‌گیری قابلیت ترسیب دی‌اکسیدکربن توسط شش گونة گیاهی (خرما، زیتون، خرزهره، اکالیپتوس، کاج و تاغ) که در مجتمع صنعتی و معدنی چادرملو اردکان کشت شده‌اند، انجام شد. در بخش خاک، مطالعه‌ای به‌صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح بلوک کاملاً تصادفی انجام و میزان ترسیب کربن در هفت کاربری (منطقة شاهد و شش گیاه) و دو عمق (25-0 و 50-25 سانتی‌متر) اندازه‌گیری شد. نتایج آنالیز واریانس نشان داد که اثر کاربری، عمق و برهمکنش آن‌ها بر میزان ترسیب معنی‌دار بود (0/05>P). نتایج نشان داد که ترسیب کربن در عمق  25-0 سانتی‌متری به‌طور معنی‌داری بیش از عمق 50-25 بود و همة گیاهان به‌طور معنی‌داری نسبت به منطقة شاهد، ترسیب کربن بیشتری داشتند. کاج بیشترین میزان ترسیب در بخش خاک (ton.h-1 24/59 دی‌اکسیدکربن) را داشت که به‌طور معنی‌داری بیش از سایر گیاهان بود. میزان ترسیب کربن در لاشبرگ، ریشه و اندام هوایی شش گیاه در قالب طرح بلوک کاملاً تصادفی مورد بررسی قرار گرفت. بیشترین میزان ترسیب در لاشبرگ، ریشه و اندام هوایی به‌ترتیب در خرزهره، کاج و خرما (به‌ترتیب 31، 23/32 و ton.h-1 78/75 دی‌اکسید کربن) مشاهده شد. کمترین میزان ترسیب کربن در لاشبرگ، ریشه و اندام هوایی در تاغ (به‌ترتیب 23/1، 94/1 و ton.h-1 6/19 دی‌اکسیدکربن) مشاهده شد. نتایج نشان داد که بیشترین مقدار کل ترسیب کربن در بخش‌های خاک، لاشبرگ ریشه و اندام هوایی در کاج (ton.h-1 161/39) نسبت به سایر گیاهان به‌طور معنی‌داری بیشتر بود. کمترین مقدار کل ترسیب کربن در تاغ (ton.h-1 52/3) مشاهده شد. با توجه به نتایج این مطالعه، از بین گیاهان مورد بررسی، کاج بالاترین توان ترسیب دی‌اکسیدکربن را داشته و به‌عنوان گیاه مناسب برای کشت در فضای سبز مناطق مشابه توصیه می‌گردد. به‌نظر می‌رسد با انتخاب گیاهان سازگار با شرایط اقلیمی، خاکی و آب منطقه، ضمن ایجاد فضای سبز مناسب، بتوان غلظت دی‌اکسیدکربن در اتمسفر را کاهش و باعث بهبود کیفیت هوا شد.