زون‏بندی منطقة حفاظت‌شدة انگوران با رویکرد ارزیابی چند معیاره و سنجه‌های سیمای سرزمین

نویسندگان

1 گروه علوم محیط زیست، دانشکدة علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.

2 گروه علوم محیط زیست، دانشکدة علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.

3 گروه علوم محیط زیست، دانشکدة علوم، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.

doi
10.22059/jne.2023.357382.2545
چکیده

توسعة شهری و افزایش فعالیت‌های اقتصادی منجر به از هم‌گسیختگی یکپارچگی مناطق حفاظت‌شده و تهدید تنوع زیستی آن­ها می ­شود. این مطالعه به‌منظور شناسایی الگوی مکانی تهدیدات تنوع زیستی و تأثیر توسعه بر یکپارچگی مناطق حفاظت‌شده انگوران در استان زنجان انجام شده است. در این راستا معیارهای ارزیابی تهدیدات تنوع زیستی در چهار مؤلفه تعریف شد که عبارتند از تهدیدات ساختاری، غیر زیستی، ترکیبی و خطر ایزوله بودن واحد‌ها. در بعد ساختاری، سه معیار ضریب فراکتال محیط واحدها، ضریب شکل واحدها و شیب متوسط مبنا قرار گرفت. در بعد ترکیبی، اقدام به ارزیابی زیستگاه با استفاده از روش شبکة عصبی مصنوعی شد. در بعد خطر، ایزوله بودن واحدها از شاخص نزدیک‌ترین همسایه استفاده شد. پس از تهیة نقشه‌های مذکور، اقدام به وزن‌دهی معیارها و شاخص‌ها شد. ارزیابی نهایی تهدیدات تنوع زیستی به سه روش ترکیب خطی وزن داده‌شده، میانگین وزنی مرتب‌شده و بولین صورت گرفت. نتایج نشان داد براساس روش ترکیب خطی وزن داده شده، 15995 هکتار از منطقة مورد مطالعه در محدودة خطر خیلی زیاد قرار دارد. این مقدار برای روش میانگین وزنی مرتب شده، 11634 هکتار و برای روش بولین، 17347 هکتار بود. به‌طور کلی روش بولین مقدار پهنه‌های با خطر زیاد و خیلی زیاد را بیشتر از دو روش دیگر برآورد کرده است. این مطالعه به ذینفعان کمک می­ کند تا با استفاده از رویکرد ارائه‌شده به شناسایی منابع تهدیدات علیه تنوع زیستی مناطق حفاظت‌شده پرداخته و برنامه­های کنترل و مدیریت این تهدیدات را به سرعت اتخاذ و اجرا نمایند.