فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تعارضات انسان و حیات وحش به‌ویژه گوشتخواران بزرگ­ جثه، یکی از چالش ­های اصلی حفاظت از تنوع زیستی در مناطق مختلف جهان محسوب می ­شود. مطالعات متعددی نشان داده ­اند، عوامل اقتصادی-اجتماعی نقش مهمی در تعارضات انسان و گوشتخواران دارد؛ اما از سازوکار تبادل اطلاعات در مسئلة تعارضات انسان و گوشتخواران، بین ذینفعان مختلف، اطلاعات کمی در دسترس است. بنابراین در این پژوهش با استفاده از رویکرد تحلیل شبکة اجتماعی، نقش شبکة اطلاع ­رسانی بین جوامع محلی روستاهای حاشیة پارک ملی گلستان در ارتباط با تعارضات انسان و گوشتخواران بزرگ­جثه مورد بررسی قرار گرفت. داده‌های این پژوهش، با استفاده از روش پرسشنامه ساختارمند و مصاحبة رودررو با ۲۹۲ نفر از جوامع محلی، در طول ۷ ماه کار میدانی از اردیبهشت تا آبان 1401 جمع­ آوری شدند و با استفاده از نرم‌افزارهای UCINET6.528 و Netdraw مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. از ماتریس تک­ وجهی و دو­وجهی برای ترسیم شبکه‌ها استفاده شد و از شاخص‌های خرد شبکه (مرکزیت بینابینی، مرکزیت درجه و MDS) برای تفسیر شبکه‌ها استفاده گردید. نتایج نشان داد، تنها ۵۷٪ از افراد برای کسب اطلاعات در مورد گوشتخواران بزرگ­جثه و تعارض با آن‌ها در منطقه، در ارتباط با دیگر ذینفعان هستند و ۴۳٪، اقدامی برای کسب اطلاع در این رابطه نداشته ­اند. نتایج حاصل از تحلیل گراف­ های شبکه، نشان از مرکزیت قابل ­توجه محیط ­بان و خانواده در شبکة اطلاع ­رسانی دارد، در حالی‌که، دو گروه شورای روستا و دهیار در شبکة اطلاع­رسانی، مرکزیت ندارند. همچنین، نتایج حاکی از عدم ارتباط زنان، جهت کسب اطلاع با محیط­ بان، شورای روستا و دهیار است. یافته ­های پژوهش نشان داد، لزوم بررسی شبکه­ های اجتماعی از جمله شبکة اطلاع ­رسانی در مدیریت تعارضات، ضروری­ است و می‌توان از توانایی ­های این رویکرد در جهت پیشبرد و بهبود اقدامات مدیریتی کاهش تعارضات در مناطق تحت حفاظت بهره برد.