بررسی روند تغییرات کمی سطح ایستابی طی سال های 90-1371 با آزمون من-کندال (مطالعه موردی؛ دشت فیروزآباد، استان فارس، ایران)

نویسندگان

1 دانش‌آموخته کارشناسی‌ارشد آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

2 دانشیار گروه آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

3 کارشناس سازمان آب منطقه‌ای استان فارس

4 دانشیار گروه آبخیزداری، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری

doi
10.22084/nfag.2021.23609.1451
چکیده

آب­­زیرزمینی در مناطق خشک و نیمه­خشک یکی از منابع مهم­ برای مصارف مختلف محسوب شده که به دلایلی دچار تغییرات کمی و کیفی می­شود­. یکی از این مناطق دشت فیروزآباد­ در غرب استان فارس­ است که آب­ زیرزمینی آن، منبع اصلی آب شرب و کشاورزی می­باشد. در این مقاله تغییرات کمی سطح آب زیرزمینی دشت فیروزآباد که یکی از قطب­های کشاورزی ایران است، با آزمون من-­کندال بررسی گردید. نتایج نشان داد که با توجه به هیدروگراف واحد آب زیر­زمینی دشت فیروزآباد در دوره آماری 90-1371­­ در شرق و غرب رودخانه­،­ روند کلی تغییرات سطح ایستابی دارای افت مستمر و قابل توجه بوده­، بطوریکه در شرق دشت بیش از 21 متر و در غرب 83/20 متر سطح تراز آب زیرزمینی افت کرده است­. البته به علت بارندگی زیاد (678 میلی­متر­) در سال 1383­، نقشه­ تغییرات عمق سطح آب زیرزمینی سال 85-80 آبخوان، افت کمتری را نشان می­دهد. تغییرات هیدروگراف واحد دشت فیروزآباد برای دوره 90-85 نیز به شدت افت آب زیرزمینی را نشان می­دهد، به طوری­که در کلیه نقاط افت سطح آبخوان دیده می­شود­. بیلان آب ­زیرزمینی­ آبخوان­ این دشت در دوره آماری مبین آن است که تغییرات حجم ذخیره آبخوان به بدلیل برداشت اضافی در طول دوره آماری به مقدار 5/17میلیون مترمکعب منفی بوده و عامل اصلی افت سطح ایستابی است. این میزان تخلیه عمدتا از چاه­های بهره­برداری تامین گردید. با توجه به نقش سازند­های سخت ­زمین­شناسی طراف در تغذیه آبخوان دشت فیروزآباد استفاده از این منبع برای جبران­ کمبود آب در آینده مقدور نیست. بنابراین باید­ سایر منابع آبی منطقه از جمله انتقال آب از سدهای­ تنگاب و هایقر بررسی گردد. بطور کلی در حاشیه ارتفاعات عمق سطح آب بیش­تر و به سمت مرکز دشت­ کاهش می­یابد.