عوامل مؤثر بر ادراک جوامع روستایی در مورد از بین رفتن تنوع زیستی در منطقة حفاظتشدة سرخآباد، استان زنجان
نویسندگان
1 گروه ترویج، ارتباطات و توسعة روستایی، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه زنجان ، زنجان، ایران.
2 گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
doi
10.22059/jne.2023.350353.2486چکیده
علیرغم اینکه تنوع زیستی خدمات مختلفی را برای جوامع انسانی فراهم نموده و نیازهای انسانها را برآورده کرده است، اقدامات انسانی، باعث کاهش تنوع زیستی و خدمات اکوسیستم شده است. تعیین مناطق حفاظتشده یک راهبردی برای مدیریت بحرانهای محیطزیستی و جلوگیری از نابودی تنوع زیستی است ، ولی این مناطق نیز مورد تهدید هستند. پژوهش حاضر با هدف تحلیل عوامل مؤثر بر ادراک جوامع روستایی در مورد از بین رفتن تنوع زیستی منطقة حفاظتشده سرخآباد، استان زنجان با استفاده از روششناسی کمی (توصیفی-همبستگی) صورت گرفت. جامعة آماری پژوهش، خانوارهای روستایی وابسته به منطقة حفاظتشده (5095=N)، که با استفاده از فرمول کوکران حجم نمونهای برابر با 250 نفر محاسبه و از طریق روش نمونهگیری چند مرحلهای تصادفی انتخاب و مورد مطالعه قرار گرفتند. دادهها با استفاده از پرسشنامه ساختاریافتهای که روایی محتوایی و ظاهری آن از طریق پانلی از استادان و کارشناسان صاحبنظر در این زمینه مورد تأیید واقع شد و پایایی آن از طریق محاسبة آلفای کرونباخ تأیید شده بود، جمعآوری و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان داد متغیرهای مشارکت جامعة محلی، شرایط مداخلهگری، محرکهای انسانی مربوط به جوامع محلی، شرایط زمینهای (ضعف معیشتی جامعة محلی)، شرایط زمینهای (انگیزه کم و شناخت ضعیف جامعة محلی برای حفاظت و مدیریت تنوع زیستی)، نگرش در خصوص حفاظت از تنوع زیستی، دانش درخصوص وضعیت تخریب تنوع زیستی، دانش درخصوص چالشهای تنوع زیستی و دانش در خصوص خدمات اکوسیستمی بر ادراک از بین رفتن تنوع زیستی اثرگذار هستند و 68 درصد از واریانس متغیر ادراک از بین رفتن تنوع زیستی را تبیین کردند. بنابراین، ضروری است تصمیمگیرندگان و سیاستگذاران این حوزه، عوامل مرتبط و مؤثر در کاهش از بین رفتن تنوع زیستی را بهمنظور حفاظت و احیای اکوسیستمها و گونههای مناطق حفاظتشده مورد توجه قرار دهند و اقدامات مناسب جهت حفاظت و مدیریت پایدار تنوع زیستی اتخاذ کنند.
