فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

این مطالعه جهت بررسی وضعیت سلامت اکوسیستم رودخانة هراز به‌عنوان یکی از مهم‌ترین رودخانه‌های حفاظت شدة کشور از طریق ارزیابی شاخص‌‌های فیزیکوشیمیایی، کیفیت، سمیت و خودپالایی انجام شد. نمونه‌برداری در سال‌های 1399 و 1400، از 14 ایستگاه در طول رودخانه صورت گرفت. نمونه‌برداری و شناسایی درشت‌کفزیان و محاسبة ارزش زیستی انجام شد. وضعیت کیفی، تعیین مقدار سمیت، اندازه‌گیری PAHs تجزیه و تحلیل آماری داده‌ها انجام شد. براساس نتایج، شاخص کیفیت عمومی آب به‌سمت پایین‌دست غیر از سرشاخه‌ها رو به کاهش بود. شاخص سمیت دارای نوسان و در کل از بالادست به پایین‌دست نزولی بود. شاخص زیستی کفزیان بیشترین مقدار را در ایستگاه‌های پایین‌دست و با عدد حداکثر 4 را داشت. از نظر ساپروبی، بخش‌های مختلف رودخانه در طبقات الیگوساپروب، بتامزوساپروب، آلفامزوساپروب و پلی‌ساپروب قرار داشت. ایستگاه‌های بالادست نسبت به پایین‌دست و فصل سرد نسبت به فصل گرم وضع مطلوب‌تری داشت. نقشه‌های تقسیم‌بندی حوضة آبریز هراز براساس روش مونیخی، شاخص IRWQIsc و تلفیق نقشة خودپالایی، BOD و کاربری اراضی منطقه تهیه شدند. نتایج حاصل از تحلیل‌ها، نقش مهم فعالیت‌های انسانی به‌خصوص کاربری‌های روستایی و باغی و در مرحلة بعد جاده‌ها در کیفیت آب رودخانه را نشان داد. از بالادست به‌سمت پایین‌دست، تعداد منابع آلاینده بیشتر شده و نقش خود را نشان داده‌اند. افزایش تراکم مناطق روستایی، باغی، مزارع پرورش ماهی، سبب افزایش BOD و شاخص کفزیان شده است. بنابراین لازم است تصفیة فاضلاب‌ها، تدوین استانداردهای نظام کشاورزی و نظارت بر استفاده از آب‌های زیرزمینی به‌همراه برخورد با متخلفان جهت حفاظت از رودخانه پیگیری و انجام شود.