فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

مناطق تحت حفاظت از‎ ‎نظر‎ ‎تنوع‎ ‎زیستی و‎ ‎دارا‎ ‎بودن‎ ‎قابلیت‌ها‎ ‎و‎ ‎جاذبه‌های‎ ‎فراوان، یکی از مهمترین مقاصد طبیعت‌گردی محسوب می‌شوند. از آنجا که ‏فعالیت‌های گردشگری و طبیعت‌گردی همواره منجر به سود اقتصادی و توسعة محیط‌زیست نمی‌گردد، ضرورت بررسی تأثیرات منفی ‏فعالیت‌های طبیعت‌گردی ‏‏در این مناطق را الزامی می‌دارد. بدین‌منظور در این مطالعه از روش دلفی و مدل SWOT-ANP جهت بررسی تأثیرات منفی فعالیت‌های طبیعت‌گردی ‏بر تیپ‌های چهارگانه مناطق تحت حفاظت استان تهران و ارائة راهبردهای بهینه اقدام گردید. براساس نتایج به‌ترتیب بیشترین میانگین تأثیرات منفی طبیعت‌گردی ‏در پارک ملی لار شامل توسعة بدون برنامه‌ریزی فعالیت‌های طبیعت‌گردی، کاهش مراتع پر‏تراکم به‌دلیل بوته‌کنی، لگدکوبی و فقدان نظارت‌های کافی‏، و در منطقة حفاظت شده جاجرود روند تغییرات کاربری اراضی/پوشش، به‌دلیل توسعة زیرساخت‌های طبیعت‌گردی ‏و افزایش تقاضای جوامع شهری به توسعة فعالیت‌های ‏تفرجی می‌باشد.‏ در اثر طبیعی ملی تنگه واشی نیز بیشترین تأثیرات منفی شامل ‏افزایش آلودگی‌های محیطی به‌دلیل تعداد بالای طبیعت‌گردی ‏نسبت به وسعت و امکانات ‏منطقه، و در نهایت در پناهگاه حیات وحش کاوده بیشترین میانگین به افزایش شکار غیر مجاز حیات وحش به‌دلیل فقدان مکانیسم‌های نظارتی اختصاص یافته است. در ادامه برای کنترل این تأثیرات به انتخاب راهبردهای بهینه از طریق بررسی نقاط قوت، ضعف، فرصت‌ها و تهدیدها بر اساس نظرات کارشناسان اقدام شد، که شامل راهبرد تهاجمی-رقابتی (SO) در پارک لار، راهبرد تدافعی (WT) در منطقة جاجرود و راهبرد تنوع (ST) در اثر ملی تنگه‌واشی و پناهگاه کاوده می‌باشد که باید در برنامه‌ریزی و تصمیم‌گیری، مورد توجه مدیران قرار گیرد.