ارزیابی کیفیت زیستگاه حیات وحش بهمنظور شناسایی لکههای زیستگاهی کلیدی با رویکرد بومشناسی سیمای سرزمین
نویسندگان
1 گروه محیطزیست، دانشکدة منابع طبیعی و محیطزیست، دانشگاه ملایر، ملایر، همدان، ایران.
doi
10.22059/jne.2023.355036.2525چکیده
تنوع زیستی بهعنوان یکی از خدمات اکوسیستمی پشتیبان حیات، تأثیر بهسزایی در پایداری بوم سازگان دارد. چالش اصلی مدیریت سرزمین، اختصاص منابع کارآمد برای حفظ منابع طبیعی و بیشینه سازی ارزش تنوع زیستی است. از این رو ارزیابی مکانی ارزش های تنوع زیستی، ابزاری مهم در شناسایی مناطق کلیدی مناسب حفاظت و تعیین اولویت های حفاظتی است. در این مطالعه، کیفیت زیستگاه گونه های دارای ارزش حفاظتی استان همدان شامل قوچ و میش (Ovis orientalis)، کل و بز (Capra aegagrus)، خرس قهوهای (Ursus arctos) و سیاه گوش (Lynx lynx) بهعنوان شاخصی از تنوع زیستی منطقه با بکارگیری داده های کاربری/پوشش زمین و استفاده از نرم افزار InVEST مدل سازی شد. در گام بعد، با استفاده از روش تناسب ناحیه ای سرزمین در محیط نرمافزار ایدریسی، مناسب ترین پهنهها برای حفاظت تعیین گردید. سرانجام، اولویت بندی مناطق حفاظتی با استفاده از معیارهای سیمای سرزمین انجام شد. براساس نتایج، حدود 31 % از سطح استان دارای مطلوبیت بالا برای زیستگاه گونه های هدف است که بهطور عمده قسمت مرکزی و جنوبی استان را شامل می شود. این مناطق بهترتیب در برگیرندة 39، 74، 16 و 15 پهنة زیستگاهی برای گونه های کل و بز، قوچ و میش، خرس قهوه ای و سیاهگوش است. تحلیل سنجه های سیمای سرزمین نیز نشان داد که لکه های دارای پیوستگی، تراکم و چین خوردگی بیشتر از ارزش حفاظتی بالاتری برخوردار هستند. نتایج این مطالعه نشان دهندة قابلیت بالای سنجه های سیمای سرزمین در اولویت بندی لکه های حفاظتی است.