مدل‌سازی مخاطرات محیطی چندگانه در مناطق حفاظت‌شده (مطالعة منطقة حفاظت‌شدة کوه خامین: استان کهگیلویه و بویراحمد)

نویسندگان

1 گروه علوم جنگل، دانشکدة منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.

doi
10.22059/jne.2023.365968.2604
چکیده

ارائة راهکارهای مدیریتی و برنامه ­ریزی مؤثر برای جلوگیری/کاهش تخریب رخ داده در اکوسیستم ­های مناطق حفاظت‌شده وابسته به نقشه ­سازی و تعیین میزان قرارگیری در معرض مخاطرات محیطی چندگانه در این مناطق است. بنابراین هدف این مطالعه نیز بررسی در معرض قرار گرفتن منطقة حفاظت‌شدة کوه خامین استان کهگیلویه و بویراحمد به مخاطرات محیطی چندگانه بود.  بدین‌منظور پس از نقشه ­سازی و محاسبة مقادیر ریسک تعداد 8 مخاطرة محیطی شامل خشکسالی، تبخیر و تعرق، آتش ­سوزی، دماهای بیشینه، سیلاب، زمین لغزش، شدت بهره­برداری چوب و شدت فعالیت­های گردشگری در سطح سلول­های شبکه و نیز تعیین وزن نسبی هر یک از مخاطرات با استفاده از روش دلفی، نقشة تغییرات مکانی نمایه در معرض قرار گرفتن در سطح منطقة حفاظت‌شده تهیه شد. نتایج نشان داد که دو مخاطرة خشکسالی و آتش ­سوزی دارای بیشترین وزن نسبی و سیلاب و زمین لغزش نیز دارای کمترین وزن نسبی در میان تمامی مخاطرات مورد بررسی بودند. نقشه­سازی تغییرات مکانی نمایه در معرض قرار گرفتن در سطح منطقة حفاظت‌شده نشان داد که 23 درصد از کل وسعت منطقه در طبقات کم و بسیار کم و 33 درصد نیز در طبقات زیاد و بسیار زیاد نمایة در معرض قرار گرفتن قرار داشتند. گستره ­های دارای سطح بسیار زیاد نمایة در معرض قرار گرفتن به‌طور عمده در بخش­ های شرقی و شمالی منطقه و گستره­ های دارای سطح بسیار کم و کم نمایه نیز در بخش­ های مرکزی منطقه قرار داشتند. نتایج این تحقیق توانسته است ضمن تهیة نقشه دقیق مکانی شدت وقوع مخاطرات محیطی چندگانه، اطلاعات ضروری برای اجرای فرآیند ارزیابی آسیب­ پذیری در منطقة حفاظت‌شدة کوه خامین را نیز فراهم آورد.