بررسی تغییرات شاخص‌های اقلیمی در حوضة مجموعة تالاب‌های هفت‌برم و برآورد نیازآبی اکولوژیک آن‌ها

نویسندگان

1 بخش مهندسی منابع طبیعی و محیط زیست، دانشکده کشاورزی، دانشگاه شیراز، شیراز، ایران

2 ادارة کل حفاظت محیط‌ زیست فارس، شیراز، ایران.

3 ادارة کل حفاظت محیط‌ زیست فارس، شیراز، ایران.

4 ادارة کل آموزش و پرورش فارس، ناحیة 1، شیراز، ایران.

doi
10.22059/jne.2023.360674.2564
چکیده

مجموعه تالاب‌های هفت‌برم، تنها تالاب آب شیرین دارای آب دائم در استان فارس می ­باشند. با توجه به اهمیت اکولوژیک و گردشگری این تالاب، هدف این تحقیق بررسی وضعیت اقلیمی این تالاب در سه دهة گذشته و برآورد نیاز آبی اکولوژیک آن بود. بدین‌منظور تغییرات بارش، دما، تبخیر و وضعیت خشکسالی در طی سه دهة گذشته در منطقه بررسی و میزان رواناب حوضه نیز به روش جاستین محاسبه شد. برای برآورد نیاز آبی اکولوژیک تالاب، ابتدا تغییرات مساحت مجموعه تالاب‌های هفت برم در طی سه دهة گذشته با استفاده از تصاویر ماهواره‌ای بررسی و سطوح آب دائمی، موقت و بدون آب تالاب‌ها محاسبه گردید. در نهایت با بررسی ارتباط فراوانی کل پرندگان و همچنین گونه‌های شاخص با تغییرات سطح آبدار تالاب، میزان نیاز آبی اکولوژیک این تالاب‌ها تعیین شد. نتایج بررسی شاخص­ های اقلیمی بیانگر کاهش بارندگی، افزایش شدت خشکسالی و افزایش نسبی دما در دهة اخیر در مقایسه با وضعیت بلندمدت بود. همچنین میزان رواناب در دهة اخیر نسبت به میانگین بلندمدت بیش از 40 درصد کاهش نشان داد. میزان نیاز آبی اکولوژیک برای شرایط خشکسالی: 1/500 (یک میلیون و پانصد هزار مترمکعب)، نرمال: 2/100 (دو میلیون و یکصد هزار متر مکعب) و ترسالی: 2/800 (دو میلیون و هشتصد هزار مترمکعب) برآورد شد. با توجه به روند تخریب‌های صورت گرفته در منطقه، لزوم حفاظت جدی از تالاب و حوضة آبخیز آن به‌منظور جلوگیری از برداشت آب ­های سطحی و زیرزمینی به‌منظور تأمین  آب مورد نیاز تالاب ضرروی است.