فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

هدف از انجام این پژوهش، ارزیابی شدت بیابان‌زایی و اثر آن بر کاهش پوشش گیاهی پناهگاه حیات وحش شیراحمد در شهرستان سبزوار استان خراسان رضوی بوده است. ارزیابی شدت بیابان ‏زایی با استفاده از مدل جهانی ESAs و با سه معیار کیفیت اقلیم، پوشش گیاهی و مدیریت انسانی برای یک دورة 10 ساله (1388 تا 1398) انجام شد. تغییرات خشکسالی با استفاده از شاخص بارش استاندارد شده (SPI)، تراکم پوشش گیاهی و پتانسیل تولید علوفه با استفاده از شاخص نرمال شدة تفاوت پوشش گیاهی (NDVI)، محاسبه شدند. نتایج پژوهش نشان داد در پناهگاه حیات وحش شیراحمد و در طول سال‌های 1388 تا 1398 بیابان‏زایی رخ داده و روند افزایشی داشته­ است. به‌طوری‌که در سال 1388، از نظر شدت بیابان‌زایی، 64/9درصد منطقه در طبقة بحرانی شدید و 35/1درصد در طبقة بحرانی متوسط قرار گرفته است. اما در سال 1398 در حدود 68/5درصد اراضی در طبقة بحرانی شدید بیابان‌زایی و 31/5درصد نیز در طبقة بحرانی متوسط قرار گرفته‌اند. علاوه برآن، نتایج نشان داد افزایش روند خشکسالی و تغییر پارامترهای اقلیمی به‌همراه فعالیت‌های انسانی علت اصلی گسترش بیابان‌زایی و کاهش پوشش گیاهی در منطقة شیراحمد سبزوار بوده است. بنابراین، بایستی نسبت به حفظ و پایداری این منطقه اقداماتی جدی صورت بگیرد تا از نابودی گونه‏ های گیاهی و جانوری جلوگیری شود. برخی از اقدامات همچون کاهش فشار چرای دام ­های اهلی از مراتع، جایگزینی شیوه‌های دامداری متمرکز و صنعتی به‌جای سنتی، اجرای برنامه‌های احیاء اراضی و تأمین علوفه برای وحوش از جمله برنامه‌های پیشنهادی برای مدیریت و حفاظت از پناهگاه شیراحمد خواهد بود.