بررسی تأثیر تغییرات اقلیم بر زیستگاه‌های حیات ‌وحش با استفاده از سنجش ‌از راه دور و GIS (منطقة مورد مطالعه: پارک ملی خبر در استان کرمان)

نویسندگان

1 گروه برنامه‌ریزی و مدیریت و آموزش محیط‌زیست، پردیس بین‌الملل کیش، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

2 گروه جنگلداری، دانشکدة محیط‌زیست و منابع طبیعی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران، تهران، ایران.

3 رئیس ادارة حفاظت و مدیریت حیات وحش، ادارة کل محیط‌زیست استان کرمان، کرمان، ایران

4 کارشناس ادارة مدیریت زیستگاهها و امور مناطق، ادارة کل محیط‌زیست استان کرمان، کرمان، ایران.

5 گروه برنامه‌ریزی و مدیریت و آموزش محیط‌زیست، پردیس بین‌الملل کیش، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

doi
10.22059/jne.2023.365259.2600
چکیده

توزیع موجودات و اکوسیستم‌ها تحت تأثیر تغییرات آب ‌و هوایی قرار دارد، در واقع تغییرات آب‌وهوا بر الگوهای پراکنش تعداد زیادی از گونه‌ها تأثیر گذاشته و حتی منجر به جابه‌جایی، انقراض گونه‌های خاص، تخریب و از دست دادن زیستگاه‌ها شده است. در این راستا، فناوری سنجش‌ازدور به‌دلیل داشتن دید فضایی و یکپارچه از منطقه و نیز سیستم‌های اطلاعات مکانی (GIS) به‌دلیل داشتن قابلیت تجزیه‌وتحلیل، تهیة نقشه و مدل‌سازی می‌توانند در زمینة پایش، برنامه‌ریزی و مدیریت پویا و پایدار زیستگاه‌های حیات ‌وحش کارآمد باشند. هدف این پژوهش بررسی روند تغییرات آب ‌و هوایی-اقلیمی پارک ملی خبر واقع در جنوب استان کرمان با استفاده از فناوری سنجش‌ازدور و باندهای حرارتی ماهوارة لندست و سیستم‌های اطلاعات جغرافیایی (GIS) می‌باشد. بنابرابن ابتدا تصاویر ماهواره‌ای لندست و سنجنده‌های (TM-ETM-TIRS) در سال‌های 1972 الی 2022 تهیه ‌شده است سپس تصاویر اخذشده پیش‌پردازش، پردازش‌شده و نقشه‌های تغییرات دمای سطح (LST) در چهار فصل و برای سال‌های 1988-2000-2010-2014-2020-2022 تهیه‌شده است. همچنین به‌منظور پایش تغییرات پوشش گیاهی از ماهوارة لندست و شاخص NDVI استفاده‌شده است. نتایج پژوهش، افزایش دمای سطح زمین در 40 سال گذشته و در 4 فصل مورد بررسی را نشان داد. همچنین نتایج تجزیه‌وتحلیل و پایش پوشش گیاهی (NDVI) کاهش میانگین پوشش‌های گیاهی منطقه در سال‌های مورد مطالعه را نشان داد. همچنین به‌منظور بررسی رابطة بین درصد پوشش گیاهی و تغییرات LST از رگرسیون خطی و نرم‌افزار SPSS استفاده‌شده است که مقدار ضریب 99=R درصد و 98 =R2 و ضریب تغییرپذیری R مقدار 97 درصد محاسبه شد که قابل‌قبول می‌باشد و نشان‌دهندة این می‌باشد که با کاهش پوشش گیاهی منطقه، دمای سطح افزایش ‌یافته است. با توجه به یافته‌ها آنچه مشهود است روند تغییرات اقلیمی و افزایش نسبی دمای سطح زمین و کاهش پوشش گیاهی در منطقة مورد مطالعه همچنان ادامه دارد و نیازمند برنامه‌ریزی استراتژیک و مدیریت سیستماتیک زیستگاه حیات ‌وحش خبر در جهت حفظ شاخص‌های مطلوبیت زیستگاه و تعادل و توازی روابط اکولوژیک و حفاظت تنوع فون و فلور فاخر منطقه می‌باشد.