مدل‌سازی توزیع فضایی ظرفیت خدمات اکوسیستمی چندگانه در فرآیند برنامه‌ریزی منطقة حفاظت‌شدة مانشت و قلارنگ

نویسندگان

1 گروه مهندسی محیط‌زیست، دانشکدة منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.

doi
10.22059/jne.2023.367544.2617
چکیده

ارزیابی توزیع فضایی خدمات اکوسیستمی ذخایر طبیعی برای حفاظت از محیط­ زیست اکولوژیک، ترویج حفاظت و توسعه و مدیریت زمین ضروری است. در این راستا، مطالعة حاضر با هدف مدل ­سازی خدمات اکوسیستمی ذخیرة کربن، کیفیت زیستگاه و خروج مواد مغذی با استفاده از نرم ­افزار InVEST و خدمت تفرج از طریق ترکیب چند شاخص در نرم­افزار GIS در منطقة حفاظت‌شدة مانشت و قلارنگ انجام شده است. همچنین، نقاط داغ ارائة خدمات، برای اولویت­ بندی اقدامات حفاظتی، با استفاده از آمارGetis-ord Gi∗  نقشه­ برداری شد. به‌منظور بررسی تغییرات الگوی سیمای سرزمین، نیز از سنجده­ های سیمای سرزمین استفاده شد. نتایج نشان داد که تناسب ذخیرة کربن، کیفیت زیستگاه و تفرج در مناطق شمالی و شرقی منطقة مورد مطالعه بیشتر از مناطق جنوبی و غربی است، در حالی که خروج نیتروژن در مناطق مرکزی بیشتر از سایر مناطق است. بیشترین ذخیرة کربن، کیفیت زیستگاه و تفرج برای زمین جنگلی مشاهده شد. به‌همین ترتیب، بالاترین خروج مادة مغذی در زمین­ های کشاورزی بود. همچنین نتایج توزیع فضایی کل خدمات اکوسیستمی نشان داد که تجمع نقاط داغ در مناطق با پوشش جنگلی است که بیشترین نقش را در عرضة خدمات اکوسیستمی دارند. نتایج این مطالعه با اطلاعات در مورد توزیع فضایی خدمات، امکان شناسایی مناطق با بیشترین مزایای خدمات اکوسیستمی را فراهم می­کند که می­ تواند در راستای سیاست­ های استفاده از زمین برای توسعة پایدار مفید واقع شود. در نهایت، این نتایج می­ تواند مرجعی برای منطقة حفاظت‌شدة مانشت و قلارنگ و سایر مناطق طبیعی برای توجه به هر دو مقولة حفاظت محیط­ زیست و توسعه باشد.