نقشه‌سازی شروط توسعه در طبقات حفاظتی منطقة ساحلی استان سیستان و بلوچستان

نویسندگان

1 گروه محیط زیست، شرکت مهندسین مشاور دریاپژوه سازه‌پردازی، تهران، ایران.

2 گروه سنجش از دور و GIS، مهندسین مشاور دریاپژوه سازه‌پردازی، تهران، ایران.

3 گروه علوم جنگل، دانشکدة منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.

4 گروه محیط‌زیست، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

5 گروه مهندسی و مدیریت سواحل، مهندسین مشاور دریاپژوه سازه پردازی، تهران، ایران.

doi
10.22059/jne.2023.366339.2607
چکیده

مدیریت محیط‌ زیست به‌عنوان یک نظام گسترده و پویا، باید رویکردهای پیشگیرانه‌ای را برای مواجهه با آلودگی و تخریب محیط‌ زیست، مدنظر قرار دهد. از طرفی، به‌منظور تلفیق مؤثر حفاظت و توسعه در مناطق ساحلی، رهیافت‌های گوناگونی نظیر برنامه‌ریزی محیط‌ زیستی منطقه‌ای و مدیریت یکپارچة مناطق ساحلی مطرح شده است. در این مطالعه که بخشی از برنامة مدیریت محیط‌ زیست منطقة ساحلی استان سیستان و بلوچستان در طرح تدقیق مدیریت یکپارچه مناطق ساحلی است، اقدام به تدوین شروط توسعه در طبقات حفاظتی منطقة ساحلی این استان شد. با توجه به ماهیت موضوع، روش توصیفی-استقرایی براساس مراجعه به اسناد مرتبط با حفاظت محیط‌ زیست به‌عنوان روش کار انتخاب شد. شروط توسعه برای پهنه‌های حفاظتی در ناحیة ساحلی، ناحیة کرانه ­ای و آب‌های ساحلی و فراساحلی تدوین و با تخصیص کد ویژه به هر یک از شروط، نقشه‌سازی مکانی کدهای تخصیص یافته در نرم‌افزار ArcGIS انجام شد. نتایج نشان داد، مناطقی که در طبقة 1 حفاظت قرار دارند، به سبب اهمیت بوم‌شناختی و حساسیت‌های محیط‌ زیستی، نیازمند حفاظت اکولوژیک هستند و توسعه در این پهنه‌ها مشروط به موافقت سازمان حفاطت محیط‌ زیست است. طبقات دارای توان حفاظت درجة 2 در فرآیند توان‌سنجی غیرقابل توسعه اعلام نمی‌شوند و با رعایت ملاحظات مهندسی و راهکارهای فنی و مدیریتی، در چارچوب توان اکولوژیک توسعه‌پذیر هستند. پهنه‌های دارای توان درجة 3 که برای بازسازی و احیاء مد نظر قرار گرفته‌اند، در صورت تهیة طرح بازسازی و احیاء و در چارچوب توان اکولوژیک، توسعه‌پذیر هستند. نتایج این مطالعه به توسعة متعادل و متوازن مناطق ساحلی دریای عمان برای ایجاد ارزش افزودة پایدار کمک خواهد کرد. همچنین در تهیة برنامه‌های موضوعی سه پهنة منطقة ساحلی (ناحیة ساحلی، ناحیة کرانه‌ای، ناحیة آب‌های ساحلی و فراساحلی) قابل استفاده خواهد بود.