ارزیابی تنوع گیاهان علفی تیپ‌های مختلف بلوط و ارتباط آن با ویژگی‌های خاک در جنگل‌های زاگرس شمالی (مطالعة آرمرده بانه)

نویسندگان

1 گروه جنگل‌شناسی و اکولوژی جنگل، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، لرستان، ایران.

2 گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکده کشاورزی، دانشگاه کردستان، سنندج، کردستان، ایران.

3 گروه جنگل‌شناسی و اکولوژی جنگل، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، لرستان، ایران.

doi
10.22059/jne.2023.356996.2540
چکیده

با توجه به اهمیت جنگل ­های زاگرس شمالی از نظر حفاظتی، اقتصادی-اجتماعی و احیایی این پژوهش با هدف شناسایی ترکیب و تنوع گیاهان علفی در تیپ ­های مختلف بلوط واقع در جنگل­ های آرمرده در شهرستان بانه و ارتباط پوشش علفی این جنگل­ ها با شرایط خاک انجام شد. با جنگل­ گردشی تیپ­ های جنگلی شناسایی و محل استقرار آن­ ها مشخص شد. در هر تیپ 5 قطعه نمونة 500 متر مربعی به­ صورت تصادفی جهت برداشت اشکوب درختی و 5 نمونة خاک از هر تیپ تا عمق 10 سانتی ­متری خاک برداشت گردید. همچنین از ریز قطعه ­نمونة یک مترمربعی به صورت تصادفی جهت برداشت گونه­ های علفی استفاده شد. شکل زیستی گونه ­ها با استفاده از روش رانکایر، نواحی رویشی به کمک روش زهری و تنوع زیستی با استفاده از شاخص­ های تنوع گیاهی به ­دست آمدند، سپس ارتباط و رج ­بندی آشکوب علفی کف با متغیرهای خاک از طریق تجزیة تطبیقی قوس ­گیری شده (DCA) و تحلیل تطبیقی متعارفی (CCA) بررسی شد. نتایج نشان داد خانواده­ هایAsteraceae ،Fabaceae  و Poaceae به ­ترتیب بیشترین تعداد گونه­ های گیاهی را به ­خود اختصاص داده ­اند. تروفیت­ ها و همی­ کریپتوفیت ­ها به­ ترتیب بیشترین درصد حضور را داشتند و مهم­ترین گروه­ های کرولوژیک منطقة عناصر رویشی ایران-تورانی بودند. همچنین نتایج تجزیه واریانس، همبستگی پیرسون و رج­ بندی پوشش گیاهی نشان داد که تفکیک تیپ ­های رویشی و پراکنش گونه ­ها در زاگرس شمالی به­ طور عمده تحت تأثیر بافت خاک، سدیم، مادة آلی، پتاسیم و فسفر بود. با توجه به یافته­ های این پژوهش می ­توان بیان داشت که با توجه به گسترش ­گاه وسیع جنگل­ های زاگرس، توجه همزمان به تیپ ­های جنگلی و خاک می­ تواند به­ نحو مطلوبی نمایانگر تغییرات پوشش گیاهی اشکوب علفی زاگرس باشند و در مدیریت این جنگل ­ها مورد توجه قرار گیرند.