فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

در سال ­های اخیر، منابع آب زیرزمینی دشت اراک تحت تنش شدید قرار گرفته است، به ­طوری­ که در بعضی مناطق به‌علت خشک شدن چاه ­های بهره‌برداری، برای دسترسی به آب اقدام به افزایش عمق چاه کرده ­اند. در بعضی مناطق، سطح آب زیرزمینی بالاست که در آینده، زهدار شدن آن اراضی را در­پی خواهد داشت. برای ساماندهی و سنجش واکنش منابع آب زیرزمینی دشت اراک در مقابل اعمال سناریوهای مختلف مدیریتی و اجرایی از مدل­ سازی منطقه ­ای استفاده شد. هدف این مطالعه، بررسی عوامل مؤثر در عمق سفره ­های آب زیرزمینی به‌منظور ارائة مدل منطقه ­ای با روش رگرسیون چند متغییره برای آبخوان دشت اراک بود. بدین‌منظور عمق متوسط سفره ­های آب زیر زمینی در دشت اراک، به‌عنوان متغییر وابسته و عوامل هدایت آبی تشکیلات آبخوان، ارتفاع، متوسط بارش منطقه، میزان تبخیر و فاصله از منابع آبی به‌عنوان متغیرهای مستقل در نظر گرفته شد و در محیط نرم‌افزار SPSS تجزیة رگرسیونی به‌منظور ارائة یک مدل خطی انجام گرفت. در مرحلة بعد مدل ارائه شده با بکارگیری در مکان ­هایی که از آمار و اطلاعات آن برای ارائة مدل استفاده نشده بود، مورد ارزیابی و کارایی آن مورد بررسی قرار گرفت و در نهایت با بکارگیری این مدل در محیط GIS نقشة عمق سفرة آب زیرزمینی برای منطقة مورد مطالعه تهیه شد. همچنین از شبکة عصبی مصنوعی ANN برای شبیه ­سازی عمق آب زیرزمینی استفاده گردید. عملکرد شبکة عصبی از طریق پارامترهایی چون خطای جذر میانگین مربعات (RMSE) و ضریب همبستگی بین خروجی­های حقیقی و دلخواه (R) سنجیده شد. نتایج حاصل از هر دو روش نشان داد که عوامل نوع قابلیت انتقال تشکیلات آبخوان، افت سفره، توپوگرافی (ارتفاع محل چاه در سطح حوضه آبخیز)، مقادیر بهره ­برداری در حداکثر شعاع عمل چاه و فاصله از منابع آب از عوامل اصلی افت آب زیرزمینی می ­باشند اما کارایی شبکة عصبی مصنوعی در برآورد افت آب زیرزمینی بیشتر از روش رگرسیون چند­متغیره است.