فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

آلودگی خاک به عناصر سمی، نگرانی بزرگ محیط‌­زیستی است. استقرار کارخانه‌های فولاد و گندله­ سازی در حاشیة شهر اردکان احتمال انتشار آلاینده ­های مختلف به ­ویژه فلزات سمی را در این منطقه افزایش داده است. هدف از این پژوهش، ارزیابی میزان آلودگی به عناصر سمی در خاک­ های سطحی اطراف مناطق صنعتی شهر اردکان با استفاده از فاکتورهای غنی ­شدگی (EF)، پتانسیل ریسک اکولوژیک (PERI) و ریسک سلامت از طریق سه مسیر بلع، تنفس و جذب پوستی بود. در این تحقیق 12 نمونه خاک سطحی از 12 ایستگاه به روش سیستماتیک تصادفی جمع ­آوری شد. غلظت عناصر سمی سرب، آرسنیک، نیکل و کادمیوم در نمونه ­ها با استفاده از دستگاه  ICP-OESاندازه ­گیری شد. میانگین غلظت عناصر به‌ترتیب: نیکل (46/75)، سرب (36/16)، آرسنیک (9/25) و کادمیوم (0/34) میکروگرم بر گرم به ­دست آمد. متوسط ضریب غنی ­شدگی (EF) برای عناصر به ­صورت الگویPb >Ni>Cd>As بود. براساس شاخص پتانسیل خطر اکولوژیک ­(PERI)، ایستگاه­ های 9 و 11 آلودگی متوسط و سایر ایستگاه ­ها آلودگی کم را نشان دادند. نتایج ارزیابی ریسک سلامت براساس مقدار ضریب خطر (HQ) برای تمامی عناصر از سه طریق بلع، تنفس و جذب پوستی کم­تر از یک به‌دست آمد که نمی­ تواند نشان ­دهندة احتمال وجود پتانسیل خطر غیر‌سرطان­ زایی باشد. ریسک سرطان ­زایی برای بزرگسالان از طریق بلع، تنفس و جذب پوستی در همة ایستگاه ­های نمونه ­برداری برای عنصر سرب در محدودة قابل چشم ­پوشی بود؛ اما برای عناصر نیکل و آرسنیک از مسیرهای بلع و جذب پوستی و در مورد کادمیوم از مسیر بلع، احتمال خطر برای سرطان ­زایی وجود داشت.