حواس چشایی و بویایی از دیدگاه حکمت متعالیه و علوم اعصاب
نویسندگان
1 دکتری حکمت متعالیه، دانشگاه فردوسی مشهد، ایران
doi
10.22034/jpiut.2022.46826.2886چکیده
حس چشایی و بویایی از حواسی است که مورد توجه فیلسوفان اسلامی مانند ملاصدرا و دانشمندان علوم اعصاب بوده است. در فلسفه و علوم اعصاب چشایی و بویایی وسیلهای برای درک بوها و مزهها است. در مورد چگونگی درک بو و مزه با نگاه به دادهها و استدلالهای این علوم، این تبیینها مکمل همدیگر هستند. از دیدگاه علوم اعصاب محرکهای شیمیایی در مراتب حس چشایی و بویایی فرآیند پیچیدهای را در سیستم چشایی و بویایی پشت سر میگذارند که در نهایت منجر به ادراک بو و مزه میشود. اما ملاصدرا تبیین علمای طبیعی از این حواس را مخدوش میداند و معتقد است که در این تعاریف علل اعدادی با علل فاعلی خلط گردیده است. صدرا معتقد است وقتی نفس از طریق بدن و تعلق به بدن با عالم طبیعت و خارج ارتباط برقرار کرد، صورتی مماثل با شی خارجی را در حیطه خود (نفس) انشاء میکند. بر این اساس در این پژوهش به مقایسه دیدگاه علوم اعصاب و ملاصدرا در مورد ادراک چشایی و بویایی پرداخته میشود. همچنین طبیعیات استفاده شده در نظریات ملاصدرا با استفاده از علوم نوین مورد بازبینی قرار میگیرد. بدین ترتیب به نظر میرسد با توجه به نظریات علوم اعصاب در زمینه انواع مزهها، باید تغییری در این زمینه در حکمت متعالیه انجام شود.