بررسی پیامدهای محیط‌ زیستی تولید سیمان با استفاده از ارزیابی چرخة حیات

نویسندگان

1 گروه محیط‌ زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه زابل، زابل، ایران.

2 گروه محیط‌ زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه زابل، زابل، ایران.

3 گروه محیط‌ زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه زابل، زابل، ایران.

4 گروه علوم و مهندسی محیط‌ زیست، دانشکده کشاورزی و محیط زیست، دانشگاه اراک. اراک، ایران.

doi
10.22059/jne.2023.352277.2504
چکیده

صنعت تولید سیمان، علی­رغم اثرات مثبت اقتصادی و اجتماعی، به‌دلیل مصرف منابع اولیة طبیعی، مصرف انرژی و تولید دی­ اکسیدکربن می ­تواند پیامدهای محیط ­زیستی به‌همراه داشته باشد. لازم به ذکر است که تولید مواد، بدون در نظر گرفتن پیامدهای محیطی، با نگرش توسعة پایدار سازگار نیست. اگرچه پیشرفت ­های زیادی در دهه­ های گذشته از طریق توسعة فناوری حاصل شده است، اما بررسی­ های لازم در خصوص مواد و سوخت­ های جایگزین نیز بایستی مدنظر قرار گیرد. صنعت سیمان زابل، از نظر اقتصادی کارآمد محسوب می ­شود. در عین حال، اطلاعاتی در خصوص پیامدهای محیطی آن موجود نیست. ارزیابی چرخة حیات، روشی جامع برای جمع­ آوری و تجزیه و تحلیل ورودی­ های بالقوة محیطی و پیامدهای تولید یک محصول یا کالا است. این مطالعه با هدف ارزیابی اثرات محیط­ زیستی تولید سیمان خاکستری در کارخانة سیمان سیستان با استفاده از ارزیابی چرخة حیات انجام شد. تجزیه و تحلیل و ارزیابی پیامدهای محیط­ زیستی این محصول، با استفاده از نرم ­افزار سیماپرو (نسخه­ ۹) و پایگاه دادة اکواینونت (نسخه ۳،۴) براساس استاندارد­های ایزو ۱۴۰۴۰ و ایزو ۱۴۰۴۴ انجام گردید. ۱۸ پیامد میانی با استفاده از شاخص ReCiPe 2016 midpoint H و ۳ دسته پیامد پایانی نیز با استفاده از شاخص ReCiPe 2016 endpoint تعیین گردید. نتایج نشان داد که در بیشتر پیامدهای مورد بررسی، انتشارات مستقیم کارخانه، مصرف سوخت مازوت، پوزولان و برق، بالاترین سهم را دارند­. آنالیز حساسیت نیز حاکی از تأثیرگذاری هر یک از موارد مذکور بر پیامدها بود. بدین‌ترتیب که کاهش ۲۰٪ از میزان پوزولان، مازوت و برق، می­تواند موجب کاهش میزان پیامدها از قبیل تخریب منابع فسیلی، گرمایش جهانی و سمیت انسانی و اکوسیستمی گردد. میزان پیامدهای پایانی pT ۲۷ به‌ویژه برای سلامت انسان با میزان 97/2٪ به‌دست آمد. مهم­ترین عامل مؤثر بر پیامد مذکور، مربوط به تشکیل ذرات معلق کمتر از 2/5 میکرومتر بود. نتایج حاصل از انرژی­خواهی تجمعی نیز نشان داد، سوخت­های فسیلی با 97/89٪ بالاترین میزان مصرف را داشته و سهم سایر منابع ناچیز بود. به‌طور کلی نتیجة تحقیق حاضر نشان داد که استفاده از سوخت­ های پاک، می­ تواند موجب کاهش اثرات مصرف سوخت­ های فسیلی و انتشارات جوی ناشی از فرآیند تولید سیمان شود.