فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

پوشش گیاهی در حفظ تعادل اکوسیستم‌ها نقش مهمی ایفا می‌کند و به‌عنوان یک شاخص با اهمیت در ارزیابی اکوسیستم‌های خشکی به‌شمار می‌آید. انبوهی پوشش گیاهی به‌عنوان یکی از خصوصیات مهم برای ارزیابی رستنی‌ها مورد بررسی قرار می‌گیرد. تغییرات پوشش گیاهی سبب به‌وجود آمدن بی‌نظمی در اکوسیستم شده و به‌عنوان یک محرک در تغییر ترکیب گونه‌ها و شرایط زیستگاهی عمل می‌کند. پژوهش حاضر با هدف مدل‌سازی اثر عوامل محیطی بر انبوهی پوشش گیاهی با کمک شبکة عصبی مصنوعی و تعیین اثرگذارترین متغیرهای اکولوژیک و انسانی بر انبوهی در منطقة حفاظت‌شدة البرز مرکزی تحت مدیریت استان البرز انجام شد. بدین‌منظور پس از تشکیل واحدهای همگن اکولوژیک، تعداد 101 قطعه نمونة مربعی شکل به ابعاد 2 در 2 متر، نمونة گیاهی و 101 نمونة خاک در این واحدها برداشت و آنالیزهای مربوط به خاک و پوشش گیاهی بر روی آن‌ها انجام گرفت. مدل‌سازی با استفاده از روش پرسپترون چند لایه انجام شد، داده ­های ورودی شامل متغیرهای فیزیکی و شیمیایی خاک، متغیرهای فیزیوگرافی (براساس نقشه‌های طرح مدیریت) و متغیرهای مربوط به عوامل انسانی (براساس نقشة فاصلة اقلیدسی از نقاط نمونه‌برداری) بود. با توجه به مقادیر ضریب تبیین در سه دسته دادة آموزش، اعتبارسنجی و آزمون برابر با 0/86، 0/79 و 0/81، ساختار بهینة مدل برای انبوهی پوشش گیاهی با ساختار 1-19-18 (18 متغیر ورودی، 19 نورون در لایة پنهان و یک متغیر خروجی) انتخاب شد. براساس نتایج آنالیز حساسیت، متغیرهای شیب، درصد مادة آلی و ارتفاع، اثرگذارترین متغیرها بر انبوهی پوشش گیاهی در محدودة مورد مطالعه شناسایی شد. مدل‌ ارائه‌شده در این پژوهش به‌عنوان سیستم‌ پشتیبان تصمیم‌گیری در ارزیابی اثرات فعالیت‌های انسان بر انبوهی پوشش گیاهی در مناطق تحت حفاظت کاربرد دارد و امکان پیش‌بینی میزان اثرات مذکور را بر انبوهی پوشش گیاهی در این مناطق فراهم می‌کند.