ارزیابی کمی پویایی مکانی-زمانی کاربری‌/پوشش زمین و دمای سطح زمین با استفاده از الگوریتم‌های مختلف و داده‌های لندست

نویسندگان

1 گروه علوم و مهندسی محیط‌زیست، دانشکده شیلات و محیط‌زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران.

2 گروه علوم و مهندسی محیط‌زیست، دانشکده شیلات و محیط‌زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران.

3 گروه علوم و مهندسی محیط‌زیست، دانشکده شیلات و محیط‌زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، ایران.

doi
10.22059/jne.2023.350109.2484
چکیده

تغییرات کاربری/پوشش زمین ناشی از فعالیت‌های انسانی منجر به اثرات نامطلوب بر محیط‌زیست در مقیاس‌های مکانی و زمانی مختلف شده است. دمای سطح زمین یک شاخص مهم مرتبط با تنوع مکانی-زمانی الگوهای پیچیدة زمین است. فناوری سنجش ‌از دور نیز به‌عنوان منبع اولیه برای انواع مختلف داده‌های موضوعی مورد نیاز برای تجزیه ‌و تحلیل داده‌های کاربری زمین و تغییرات دمای سطح زمین کاربرد فراوانی دارد. در این مطالعه به‌منظور تجزیه ‌و تحلیل مکانی-زمانی تغییرات دمای سطح زمین، نقشه‌های آن با استفاده از روش معادلة انتقال تابشی، الگوریتم تک کانال، الگوریتم پنجرة مجزا و دو الگوریتم تک پنجره تهیه شد. همچنین عملکرد روش‌های مختلف بازیابی دمای سطح زمین مورد ارزیابی قرار گرفت. نقشه‌های کاربری و پوشش زمین جهت بررسی سهم و نقش هر طبقة کاربری در تغییرات دمای سطح زمین به‌دست آمد. همچنین، اثرات شاخص نرمال‌شده تفاوت پوشش گیاهی، شاخص ساخت‌ و ساز تفاضلی نرمال شده و ارتفاع بر تنوع دمای سطح زمین بررسی شدند. در تمام سال‌های مورد مطالعه دمای سطح زمین با شاخص ساخت ‌و ساز تفاضلی نرمال شده همبستگی مثبت و با شاخص نرمال‌شده تفاوت پوشش گیاهی و ارتفاع همبستگی منفی دارد. علاوه بر آن، تجزیه ‌و تحلیل مکانی-زمانی دمای سطح زمین افزایش 6/64 درجة سانتی‌گراد را در دمای سطح زمین منطقة مطالعاتی از ابتدای 1989 تا 2021 نشان داد. نتایج نقش تعدیل‌کنندة پوشش گیاهی، صرف‌نظر از نوع آن را بر دمای سطح زمین به‌وضوح نشان داد. یافته‌های مطالعة حاضر می‌تواند به‌عنوان اطلاعات پایه برای مطالعات و برنامه‌ریزی آینده جهت بررسی تأثیر سیاست‌های مختلف تغییر کاربری و پوشش زمین در منطقه استفاده شود.