فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

محوطۀ لالار به مساحت حدوداً 15هکتار در حاشیۀ غربی رودخانۀ سیمره حدفاصل تنگ چم‌قوله و تنگ کافرین واقع شده است؛ این اثر در شهریور سال 1310ه‍.ش. و به فاصلۀ کوتاهی پس از تصویب قانون عتیقات به شمارۀ 5 در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. باوجود سال‌ها فراموشی مطالعۀ این اثر تاریخی بالأخره در سال 1389ه‍.ش. و تنها با هدف نجات‌بخشی، ناشی از غرق‌شدن آن توسط دریاچۀ سد سیمره برای یک فصل مورد کاوش نجات بخشی قرار گرفت. نتایج این کاوش که طی آن 537مترمربع از بخش مرکزی اثر خاکبردای گردید نشان‌داد که این محوطه، بقایایی از یک بافت استقراری تک‌دوره‌ای است که تنها برای مدت‌زمان کوتاهی به یک‌باره ایجاد و به‌زودی هم متروک شده است. بقایای معماری محوطۀ لالار با مصالح قلوه‌سنگ آهکی با ملاط گچ ساخته شده است. هدف اصلی این پژوهش معرفی و ارزیابی کارکرد و قدمت بافت تاریخی محوطۀ باستانی لالار بر اساس شواهد داده‌های باستان‌شناختی و منابع تاریخی است و لذا فراتر از بحث نجات‌بخشی اندکی از اطلاعات موجود در این اثر طرح و پاسخ به این پرسش مهم است که، چه عامل یا عواملی موجب شکل‌گیری و توسعۀ این محوطۀ استقراری وسیع (شهر) در حاشیۀ رودخانۀ سیمره، محصور در ارتفاعات و خارج از مسیر دسترسی به راه‌های اصلی و معابر طبیعی منطقه شده است؟ درمجموع حسب داده‌های به‌دست آمده و ارزیابی ویژگی‌های بوم‌شناختی و جغرافیایی منطقه نشان‌داد که اشتراک سبک‌شناسی و اسلوب معماری به‌کار رفته در این محوطه با دیگر بقایای معماری منسوب به اواخر دورۀ ساسانی تا قرن سوم هجری‌قمری هم‌خوانی و شباهت کامل دارد؛ این اشتراکات علاوه‌بر کاربست و تکنیک‌های معمارانۀ معطوف به‌وجود دیگر داده‌های فرهنگی مانند گونه‌هایی از سفال‌های شاخص اواخر دورۀ ساسانی در این محوطه است.