نظام ژئوپلیتیکی غرب آسیا و نظم مطلوب منطقه‌ای ایران

نویسندگان
doi
چکیده

تاریخ امنیتی منطقه موسوم به غرب آسیا نشان می ‌ دهد این منطقه جغرافیایی، بیش از سایر حوزه ‌ های ژئوپلیتیکی در شرایط بی ‌ ثباتی، ناامنی، بحران و تعارض قرار داشته است. جنگ ‌ های منطقه ‌ ای، درگیری ‌ های مرحله ‌ ای، اختلاف ‌ های سرزمینی، بحران ‌ های پایان ‌ ناپذیر و تکرار ‌ شونده را می ‌ توان در شمار عواملی دانست که ضرورت مطالعه دائمی درباره شاخص ‌ های امنیت منطقه ‌ ای را اجتناب ‌ ناپذیر می ‌ کند. استمرار این آشوبناکی به همراه پایداری کدهای ژئوپلیتیکی، موجب شده تا منطقه غرب آسیا در شرایط کنونی به یکی از بحرانی‌ترین و ناامن‌ترین مناطق جهان تبدیل گردد. در این میان، پرسش اساسی این است که ایران به‌عنوان یکی از کشورها و بازیگران بسیار تأثیرگذار منطقه، نظم مطلوب خود را در تحقق کدامین شرایط جستجو می‌کند. ازاین‌رو، این پژوهش در پی آن است با بازخوانی الگوهای رایج امنیت منطقه‌ای و تناسب آن با شرایط و ویژگی‌های منطقه، پس از تبیین شاخص‌های و مطلوبیت‌های خود، اولویت‌های اقدام برای استقرار نظم امنیت منطقه را مشخص نماید. روش تحقیق بر پایه گردآوری و تحلیل اسنادی پژوهش‌ها و میزهای تخصصی مرتبط با موضوع بوده و برای اعتبار سنجی یافته‌ها، از تعداد 25 تن از کارشناسان و خبرگان دعوت به همکاری گردید تا نقطه نظرات خود در قالب گویه‌های احصا شده و اولویت آن را مشخص نمایند. این نظرات در دستگاه نرم‌افزار SPSS مورد تحلیل قرار گرفته و نتایج آن بیانگر آن است که مناسب‌ترین الگوی ایجاد نظم برای ج.ا.ایران بر مبنای «الگوی مشارکتی»، «تمدن و اقتصاد پایه» و با رویکرد «قدرت آفرینی نرم» خواهد بود.