فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

توسعه و گسترش مراکز صنعتی و کشاورزی باعث افزایش فاضلاب‌های صنعتی و کشاورزی و ورود آن‌ها به­ محیط زیست شده است که این امر آسیب‌های گسترده‌ای را به‌دنبال خواهد داشت. هدف از این پژوهش، بررسی اثرات سمیت فلزات ­سنگین مختلف بر روی شاخص‌های خونی، پارامترهای بیوشیمیایی و آنزیم‌های کبدی سیاه‌ماهی قنات (Capoeta fusca) می‌باشد. سمیت حاد فلزات ­سنگین مورد مطالعه براساس روش OECD برآورد شد. سیاه‌­ماهی مورد مطالعه در 5 گروه 20 قطعه‌ای (یک گروه شاهد) در معرض غلظت زیرکشندگی فلزات­سنگین مختلف قرار گرفتند و پس از پایان 28 روز جمع‌آوری سرم خون ماهیان انجام شد و پارامترهای بیوشیمیایی و آنزیم ­های کبدی آن توسط دستگاه اتوآنالایزر اندازه­ گیری شد. غلظت متوسط کشندة کادمیوم، کروم، کبالت و مس در 96 ساعت برای گونة مورد مطالعه، به‌ترتیب 37/14، 292/49، 106/95 و 10/73میلی‌گرم بر لیتر محاسبه شد. تعداد گلبول‌های قرمز (میلیون بر میلی‌متر مکعب) در خون ماهیان در معرض کادمیوم، کروم، کبالت و مس به‌ترتیب برابر 0/17±3/4، 0/22±4/5 ، 0/14±2/9 و 0/18±3/6 برآورد شد. تعداد گلبول­ های قرمز خون ماهیان در معرض کادمیوم، کبالت و مس به‌طور معنی‌داری (0/05 >P) کمتر از گروه شاهد (0/24±4/8) بود. عمده‌ترین آسیب‌ها به گلبول‌های قرمز در معرض کادمیوم، کروم، کبالت و مس شامل واکوئله شدن و تغییر شکل گلبول های قرمز بود. سطح گلوکز و کلسترول ماهیان در معرض فلزات کادمیوم، کروم، کبالت و مس به‌طور معنی‌داری (0/05>P) بیشتر از گروه شاهد بود و سطح تری‌گلیسیرید، پروتئین و آلبومین نسبت به گروه شاهد کاهش نشان داد. سطح آنزیم‌های کبدی آلکالین فسفاتاز (ALP)، آسپارتات آمینوترانسفراز (AST) و آلانین آمینوترانسفراز (ALT) در ماهیان در معرض کادمیوم، کروم، کبالت و مس به‌طور معنی ­داری (0/05>P) پس از 28 روز بیشتر از گروه شاهد برآورد شد. به‌عنوان یک نتیجه‌گیری کلی می‌توان بیان داشت که قرار گرفتن سیاه ­ماهی مورد مطالعه در معرض فلزات ­سنگین مختلف باعث تغییر در سطح پارامترهای بیوشیمیایی و آنزیم­ های کبدی می ­شود علاوه­ بر­این، پارامترهای بیوشیمیایی و آنزیم ­های کبدی می­تواند به­عنوان نشانگر­های زیستی مناسب برای سلامت ماهیان در راستای نظارت بر کیفیت محیط­ های آبی استفاده شوند.