پهنه‌بندی فازی کیفیت آب زیرزمینی (مطالعة موردی: شهرستان سردشت، استان آذربایجان غربی، ایران)

نویسندگان

1 گروه زمین‌شناسی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

2 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.

3 گروه زمین‌شناسی، دانشکده علوم، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.

doi
10.22059/jne.2022.338554.2388
چکیده

ارزیابی کیفیت آب گامی مهم در جهت استفادة بهینه و مناسب از منابع آب برای شرب است. از این رو، ضرورت مطالعة ویژگی‌های کیفی آب در برنامه‌های مدیریت منابع آب به‌شدت مورد توجه قرارگرفته است. ابهام و نبود قطعیت ذاتی حاکم بر منابع آب در ارزیابی اهداف، معیارها و واحدهای تصمیم‌گیری، ناسازگاری و بی‌دقتی در نظرها و قضاوت افراد تصمیم‌گیرنده  سبب گرایش به نظریه‌های مجموعه‌های فازی و به‌دنبال آن، منطق فازی به‌عنوان ابزاری کارآمد و مفید برای برنامه‌ریزی‌ها و تصمیم‌گیری‌ها در منابع آب ‌شده است.  در مطالعة حاضر کیفیت آب زیرزمینی ابتدا با روش های استاندارد جهانی (روش ارزیابی قطعی) برای مصارف شرب طبقه بندی شد. سپس طبقه بندی با استفاده از استنتاج فازی ممدانی مدل سازی و مقایسه شد. بدین‌منظور، از میانگین چهار سالة پارامترهای کیفی منابع آب زیرزمینی مربوط به 33 منبع شامل10حلقه چاه، 22دهنه چشمه و یک ‌رشته قنات در حال بهره‌برداری شهرستان سردشت برای در دو حالت به‌عنوان ورودی مورد استفاده قرار گرفت. در روش ارزیابی قطعی (دیاگرام شولر)، ویژگی‌ها و نمودار تعیین کیفیت آب تعیین شد. در مدل استنتاج فازی میانگین چهار سالة هشت پارامتر کیفی آب به سه گروه طبقه‌بندی گردید، در گروه اول پارامترهای یونهای سدیم، کلسیم و منیزیم  و  در گروه دوم پارامترهای یون های بیکربنات، سولفات و کلریدو  در گروه سوم دو پارامتر TH و TDS قرار داده شد. بعد از تعیین هر گروه با دو پارامتر ورودی، هر پارامتر ورودی شامل سه تابع عضویت در نظر گرفته شد، به‌طوری‌که قوانین در نظر گرفته‌شده برای آن برابر با نه (۳×۳) برآورد شد. نتایج براساس روش قطعی نشان داد که تمامی نمونه‌های موردمطالعه در گروه خوب تا قابل قبول قرار گرفتند. اما یافته‌های فازی ممدانی نشان داد که تعداد دو نمونه با سطح اطمینان 50 درصد در ردة قابل قبول و دیگر نمونه ها با سطح اطمینانی برابر با 87-83 درصد در ردة مطلوب برای آشامیدن قرار گرفتند.