تحلیل گزاره‌ها و دیدگاه‌های مدیریتی در خصوص آتش‌سوزی جنگل در ایران

نویسندگان

1 گروه علوم جنگل، دانشکده منابع طبیعی و علوم زمین دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.

doi
10.22059/jne.2022.346405.2458
چکیده

هدف از این پژوهش، تحلیل نگرش ­های مدیریتی مدیران و مسئولان منابع ­طبیعی و محیط ­زیست در ارتباط با مسئلة آتش ­سوزی جنگل، برای شناسایی گزاره ­ها و دیدگاه ­های مدیریتی حاکم بر فرآیند مدیریت آتش ­سوزی در جنگل ­های کشور است. در این راستا، با بهره­ گیری از روش تحلیل محتوای کیفی، پس از جمع ­آوری گزاره ­های منتشر شده، طبقه ­بندی آن‌ها در قالب مضامین فرعی، مضامین اصلی و ابعاد انجام گرفت. تحلیل محتوا بر روی 30 مصاحبة خبری و یا گزارش خبری-تحلیلی منتشر شده در روزنامه­ های سراسری کشور صورت گرفت. براساس نتایج در بعد تلقی از آتش­ سوزی، دو مضمون اصلی توصیف عملیاتی و توصیف مدیریتی، در بعد دلایل رخداد و توسعة آتش­ سوزی، شش مضمون اصلی چالش اجتماعی، چالش امنیتی، چالش پشتیبانی، چالش اقلیمی، چالش توپوگرافیک و چالش مدیریتی، در بعد اقدامات مدیریتی برای کنترل آتش­ سوزی، سه مضمون اصلی اقدامات تجهیزاتی، اقدامات اداری-تشکیلاتی و اقدامات آموزشی و در نهایت در بعد الزامات مورد نیاز برای کنترل آتش ­سوزی، شش مضمون الزام قضایی، الزام مالی، الزام تجهیزاتی، الزام مدیریت اجرایی، الزام مدیریت فرابخشی و الزام مدیریت مشارکتی تفکیک گردید. در مجموع 91 مضمون فرعی در قالب 17 مضمون اصلی و 4 بعد، از درون گزاره ­های مدیران استخراج شد. تحلیل مضامین نشان می ­دهد از منظر مدیران، آتش­ سوزی در جنگل، یک واقعة مدیریتی-عملیاتی است که می ­توان با کاربست اقدامات و الزامات مدیریتی از رخداد آن جلوگیری و در صورت وقوع، آن را کنترل نمود. از این‌رو، نگاه مدیران به مسئلة آتش ­سوزی در بستر رویکرد کلان مدیریت­گرایی قرار گرفته ­است. رویکردی که خود زمینه ­ساز پیچیده ­تر شدن نحوة مواجهه با مسئلة آتش ­سوزی در جنگل­ های کشور است. بی ­توجهی محض به لزوم بازسازی و احیای گستره ­های دچار آتش، از موضوعات کلیدی است که در گزاره ­های مدیریتی مدیران به‌شدت مورد غفلت واقع شده است. مدیران منابع ­طبیعی و محیط ­زیست کشور نیازمند نگاهی کلان ­تر به همة زمینه­ های متنوع رخداد، کنترل آتش و در نهایت احیای عرصه­ های آسیب‌دیده هستند، تا قادر باشند از ظرفیت­ های مدیریتی که در اختیار دارند، در فرآیند مدیریت آتش­ سوزی جنگل، استفادة­ بهینه­ و مطلوبی نمایند.