ارزیابی، نقشه‌سازی و کمی‌سازی ارزش اجتماعی خدمات اکوسیستم، مطالعة ژئوپارک قشم

نویسندگان

1 گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

2 گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران

doi
10.22059/jne.2023.353857.2517
چکیده

با توجه به پیچیدگی سیستم‌های پویای اکولوژیک-اجتماعی و افزایش فشارهای انسانی بر اکوسیستم‌ها، تلفیق تأثیر ارزش‌های اجتماعی در ارزیابی جامع خدمات اکوسیستم از اهمیت زیادی برخوردار است. این موضوع در ژئوپارک قشم به‌عنوان یکی از مقاصد مهم گردشگری کشور، ثبت شده به‌عنوان ژئوپارک جهانی یونسکو و دارای اکوسیستم‌های طبیعی حساس نظیر جنگل‌های مانگرو، اهمیت بیشتری می‌یابد. در این مطالعه با استفاده از مدل ارزش اجتماعی خدمات اکوسیستم (SolVES) دوازده ارزش اجتماعی ژئوپارک قشم نقشه‌سازی شد. استفاده از ابزار پرسشنامه و بکارگیری روش ارزیابی مشارکتی و نقشه‌سازی، منجر به تلفیق دانش تخصصی و اجتماعی در ارزیابی و نقشه‌سازی خدمات اکوسیستم شد. در این راستا، از شاخص‌های عینی و ذهنی به‌صورت کمی و کیفی استفاده شده است. شاخص‌های ارزش اجتماعی خدمات اکوسیستم ابتدا به‌صورت کیفی در قالب پرسشنامه و سپس به‌صورت کمی در قالب پهنه‌بندی انجام‌شده در نرم‌افزار SolVES مورد ارزیابی قرار گرفت. نتایج نشان داد که تلفیق داده‌های فضایی و اجتماعی و نقشه‌سازی شدت‌های مختلف ارزش بر اساس درک افراد از ارزش‌های اجتماعی خدمات اکوسیستمی می‌تواند در طرح‌ریزی و اجرای برنامه‌های مدیریتی پایدار کمک مؤثری نماید.  تلفیق ارزش های اجتماعی خدمات اکوسیستم با داده‌‌‌‌‌های سرزمینی، می‌تواند به یکپارچگی درک عمومی ارزش‌های اجتماعی در بین ذینفعان مختلف و اولویت‌بندی مکان‌های دارای جاذبه‌ها و ارزش‌های اجتماعی خدمات اکوسیستم منجر شود.