شناسایی و تعیین گسترۀ اثر مخاطرات محیطی بر کاربریهای موجود در منطقة ساحلی استان سیستان و بلوچستان
نویسندگان
1 اداره کل مهندسی سواحل و بنادر، سازمان بنادر و دریانوردی، تهران، ایران
2 مهندسین مشاور سازهپردازی ایران، کارشناس سنجش از دور و GIS، تهران، ایران
3 مهندسین مشاور سازهپردازی ایران، کارشناس سنجش از دور و GIS، تهران، ایران
4 مهندسین مشاور سازهپردازی ایران، کارشناس محیط زیست، تهران، ایران
doi
10.22059/jne.2023.353775.2515چکیده
مناطق ساحلی، فضایی جغرافیایی میان دو اکوسیستم با خصوصیات مستقل از یکدیگر است که بهعنوان یک فضای برنامه ریزی مجزا مورد توجه قرار می گیرد. در این فضا، تحلیل مخاطرات طبیعی میتواند ابزار مناسبی در تصمیمگیری، برنامهریزی و اولویتبندی اقدام مدیریت بحران باشد. مهمترین اقدامات و مراحل در تحلیل مخاطرات، تعیین انواع مخاطرات است. در این مطالعه، بررسی مخاطرات طبیعی در منطقة ساحلی استان سیستان و بلوچستان مرتبط با اهداف طرح مدیریت یکپارچه مناطق ساحلی این استان (ICZM) انجام شد. بدینمنظور، ابتدا مخاطرات موجود در منطقة ساحلی با استفاده از روش دلفی تعیین و پس از شناسایی دامنة تأثیر آن، طبقه بندی شد. بهمنظور تحلیل گسترة مخاطرات بر محیط اثرپذیر، کاربریها و فعالیتهایی که تحت تأثیر قرار میگرفتند، شناسایی و حوضة نفوذ آن برای هر کاربری با تشکیل ماتریس مخاطرات-کاربری تعیین شد. در نهایت با تهیة نقشة هر یک از مخاطرات و کاربری های موجود در منطقة ساحلی و رویهمگذاری این لایه ها در محیط ArcGIS، تعداد مخاطراتی که هر کاربری را تهدید می کنند، مشخص شد. نتایج نشان داد که، بیشترین مخاطرات در بخش غربی ناحیه ساحلی استان و بین خلیج پزم تا خور میدانی قرار دارند. سونامی و فعال بودن تپه های ماسه ای دو مخاطره ای هستند که بر تعداد کاربری بیشتری اثر می گذارند. در بین کاربری ها نیز کاربری کشاورزی و دیم نسبت به سایر کاربریها از مخاطرات بیشتری متأثر خواهند شد. نتایج این مطالعه با در اختیار گذاشتن گسترة اثر مخاطرات بر کاربری های مختلف و استفاده در تعیین آسیب پذیری منطقة ساحلی سبب خواهد شد، برنامه مدیریت محیط زیستی محدودة مطالعه با دامنة وسیع تری از اطلاعات تدوین و اتخاذ اقدامات توسعه ای با آگاهی از گسترة مخاطرات موجود، توسعة امن و ایمن تری را در منطقه بههمراه داشته باشد.
