ارزیابی عرضه و تقاضای خدمات اکوسیستمی منتخب، با استفاده از چارچوب جامع در منطقة 4 آمایشی ایران

نویسندگان

1 گروه برنامه‌ریزی و طراحی محیط، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

2 گروه برنامه‌ریزی و طراحی محیط، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

3 گروه برنامه‌ریزی و طراحی محیط، پژوهشکده علوم محیطی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران

doi
10.22059/jne.2023.353709.2513
چکیده

در ده­ های اخیر گسستگی شدید بین انسان با محیط زیست، باعث ناپایداری در ارائه خدمات اکوسیستمی شده است. از این‌رو ارائه چارچوب مفهومی مناسب برای بیان رابطة عرضه و تقاضای خدمات اکوسیستمی مبتنی بر شبکه‌های اجتماعی-اکولوژیک به‌منظور کمک به پایداری محیطی ضروری است. هدف این مطالعه ارائة چارچوب مفهومی جدید برای عرضه و تقاضای خدمات اکوسیستمی مبتنی بر رویکرد اکوسیستمی و تعیین نسبت عرضه و تقاضای جامع خدمات اکوسسیستمی نگهداشت خاک، تولید آب سطحی، تولید غذا و ذخیرة کربن منطقة 4 آمایش ایران بود. دراین راستا با روش فرا ترکیب، مدل مفهومی جدیدی پیشنهاد و سپس تحلیل فضایی خدمات اکوسیستمی چهارگانه انجام شد. نتایج نشان داد که ناهمگونی فضایی زیادی از بعد عرضه و تقاضای در هر چهار خدمت به‌ویژه خدمات اکوسیستمی تولید آب سطحی و تولید غذا وجود دارد. براساس ارزیابی نسبت عرضه و تقاضای جامع خدمات اکوسیستمی حدود 80 درصد منطقه با کسری خدمات اکوسیستمی مواجه استو فقط 6 درصد دارای مازاد خدمات است، که عمدتدً در بخشی از زاگرس میانی قرار دارد و دارای بیشترین میزان تولید آب، ذخیرة کربن و کمترین فرسایش خاک است که تضمین‌کنندة بقای اکولوژیک منطقه خواهد بود. در واقع به‌منظور جریان‌سازی رویکرد اکوسیستمی در برنامه‌ریزی فضایی، مشخص نمودن نقاط کانونی خدمات اکوسیستمی از طریق تعیین نسبت عرضه و تقاضای جامع، برای اتخاذ تصمیمات مناسب توسط تصمیم‌گیران حائز اهمیت است.