تحلیل علمسنجی تطور مفاهیم در سیاستگذاری خانواده؛ از چارچوبهای سنتی تا حکمرانی پیچیده و فرارشتهای
نویسندگان
1 دانشگاه شهید چمران اهواز
2 دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز
3 دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز
doi
10.22034/sspp.2026.2063379.3813چکیده
سیاستگذاری خانواده در ادبیات بینالمللی طی یکصد سال اخیر، از یک دستور کار محدود و کمتنوع به میدانی پیچیده، چندسطحی و شبکهای تحولیافته است؛ تحولی که نشان میدهد خانواده بهتدریج از موضوع مداخله فراتر رفته و بهمثابه کنشگری مؤثر در معماری حکمرانی اجتماعی بازتعریف شده است. باوجود این دگرگونی، در بسیاری از زمینههای سیاستی هنوز نشانههایی از نگاههای خطی و بخشی و همپیوند با پیچیدگی واقعی خانواده دیده میشود؛ ازاینرو اتکا به شواهد دادهمحور برای فهم روندهای مفهومی و صورتبندیهای مسلط ضروری است. این پژوهش باهدف ترسیم و تحلیل تحول مفهومی سیاستگذاری خانواده در بازه ۱۹۲۶ تا ۲۰۲۵، از رویکرد علمسنجی استفاده میکند. دادهها از پایگاه Web of Science استخراج و با بسته Bibliometrix در محیط R تحلیل شدند. باتکیهبر هم رخدادی کلیدواژهها، خوشهبندی مفاهیم و دو خروجی تحلیل موضوعی در گذر زمان و نقشه تحلیل موضوعی، مسیرهای تحول، گرهگاههای مفهومی و جهتگیریهای غالب بازنمایی شد. یافتهها نشان میدهد میدان مفهومی این حوزه هم از حیث تنوع موضوعی و هم پیوندپذیری مفاهیم متراکمتر و پیچیدهتر شده و ظرفیتهای تازهای برای صورتبندی عاملیت خانواده و طراحی رویکردهای یکپارچهتر در حکمرانی خانواده فراهم آورده است. برآیند پژوهش، ارائه تصویری کلنگر و دادهمحور برای بازاندیشی در چارچوبهای سیاستی و پرهیز از رویکردهای تکبعدی است.