تعارض انسان و خرس قهوهای در جنوبیترین حد پراکنش آن در ایران (منطقة شکار ممنوع روشنکوه، استان فارس)
نویسندگان
1 گروه علوم و مهندسی محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه جیرفت، جیرفت، ایران
2 گروه مهندسی طبیعت، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران
doi
10.22059/jne.2022.341994.2426چکیده
در ایران، خرس قهوهای در مقایسه با دیگر گوشتخواران در طیف گستردهتری از تعارض با مردم است. درک محرکهای شکلدهندة تعارض، یک اولویت بالای حفاظتی محسوب میشود که به پیشگیری و کاهش آسیبها کمک میکند. هدف از این پژوهش، بررسی فاکتورهای مؤثر بر حملات خرس قهوهای و همچنین راهکارهای مورد استفاده توسط مردم محلی جهت کاهش خسارات وارده از سوی این گونه در منطقة شکار ممنوع روشنکوه واقع در استان فارس است. با استفاده از روش Daniel و با توجه به اندازة خانوار ساکن در مناطق روستایی، تعداد 200 پرسشنامه پیرامون عوامل مؤثر بر حملات خرس و همچنین راهکارهای مورد استفاده توسط مردم محلی در مقابل تعارض این گونه طراحی شده و در سال 1398 با مردم محلی مصاحبه صورت گرفت. برای این منظور از روش تحلیل شبکة اجتماعی استفاده شد. نتایج نشان داد که خشکسالی، تحریک خرس و عدم فنسکشی پیرامون باغات و کندوهای زنبور عسل، بهترتیب بیشترین مرکزیت را در بین عوامل مؤثر بر حمله خرس به انسان و سرمایههای انسانی از دیدگاه جوامع محلی دارا هستند. از بین روشهای مورد استفاده توسط مردم محلی، آموزش به کودکان و افراد کم تجربه، فنسکشی پیرامون باغ و یا کندوی زنبور عسل و استفاده از سگهای گله، میزان اعتماد مردم قبل و پس از استفاده از روشهای مذکور بالاتر از سایر روشها است. از جمله نتایج معنیدار این بخش، کاهش مرکزیت کمک خواهی از ادارة حفاظت محیط زیست پس از استفاده است که نشاندهندة اعتماد پایین مردم محلی پس از مراجعه به ادارة حفاظت محیط زیست است. با مشخص شدن نقش مرکزی آموزش به کودکان و افراد کم تجربه پیشنهاد میشود آموزش به جوامع محلی در رأس برنامههای مدیریتی ادارة حفاظت محیط زیست استان فارس قرار گیرد.