اصلاح نظام یارانه‌های انرژی ایران با معرفی رویکرد جدید بازتوزیع یارانه‌های انرژی؛ مطالعه موردی حامل‌های برق و گاز طبیعی

نویسندگان

1

2

3 دانشگاه شهید چمران اهواز

4 دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز

5 دانشگاه آزاد اسلامی

6 دانشگاه علوم پزشکی همدان

doi
10.22034/sspp.2024.2025011.3584
چکیده

در ایران، توزیع عادلانه ثروت، مدت‌هاست که یک مسئله مهم اجتماعی بوده و به‌ویژه خانواده‌های ساکن در مناطق شهری و روستایی را تحت تأثیر قرار داده است. این پژوهش به چالش‌های ناشی از نظام مستقر یارانه انرژی می‌پردازد و رویکرد جدیدی را برای بازتوزیع یارانه‌های انرژی با افزایش عدالت اجتماعی پیشنهاد می‌کند. این تحقیق روش جدیدی را برای بازتوزیع درآمد حاصل از فروش انرژی به عنوان یارانه به افراد و گروه‌های هدف معرفی می کند. این طرح هزینه‌های دولت برای یارانه‌های انرژی را به طور قابل توجهی از 66.7 میلیارد دلار به 43.9 میلیارد دلار کاهش می‌دهد. مبلغ کاهش یافته یک چهارم کل بودجه عمومی برای سال 1402 را تشکیل می‌دهد. علاوه بر صرفه‌جویی مالی این رویکرد، با استفاده موثر از یارانه‌های انرژی صرفه‌جویی‌شده و اجرای یک سیستم بازتوزیع عادلانه، دولت می‌تواند جریان درآمد خود را افزایش دهد. این رویکرد نه تنها تخصیص عادلانه منابع را در میان خانوارهای آسیب‌پذیر تضمین می‌کند، بلکه ظرفیت کاهش نابرابری‌ها و کاهش کسری بودجه را نیز دارد. از طرفی به واسطه واقعی‌شدن قیمت‌های طول زنجیره، انگیزه کافی برای تولیدکنندگان جهت کاهش اتلاف و نیز برای سرمایه‌گذاران در زمینه بهینه‌سازی مصرف انرژی ایجاد خواهد شد تا پروژه‌های برزمین‌مانده اجرایی و انجام آن از نظر اقتصادی توجیه‌پذیر باشد. در این مطالعه، ترکیبی از مطالعات تطبیقی و روش‌های تحلیل محتوا و نیز مدل‌سازی تاثیر طرح بازتوزیع یارانه‌ها به کار گرفته شد. نتایج بر ظرفیت تحول‌آفرین این رویکرد جدید در بهینه‌سازی مخارج دولت، افزایش درآمدزایی و تقویت برابری اجتماعی-اقتصادی و کاهش اتلاف انرژی در جامعه ایران تاکید می‌کند.