بررسی وجود رابطة نامتقارن بین توسعة مالی و منابع طبیعی در اقتصاد ایران

نویسندگان

1 گروه اقتصاد، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران

2 گروه اقتصاد، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ایلام، ایلام، ایران

3 گروه اقتصاد، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه ارومیه، ارومیه ، ایران

doi
10.22059/jne.2022.333011.2322
چکیده

به‌منظور ارتقاء فعالیت‌های اقتصادی، به ساختار مالی مولد و سالم به‌عنوان ستون فقرات توسعة اقتصادی کشور نیاز است. بحث در مورد منابع طبیعی و تأثیر آن بر توسعة مالی در چند دهة گذشته یک حوزة مهم تحقیقاتی بوده است. مطالعة حاضر با ترکیب متغیرهای تولید ناخالص داخلی واقعی، تشکیل سرمایه، آموزش، جهانی‌سازی و منابع طبیعی با استفاده از داده‌های سالانه از 1358 تا 1397، رابطة نامتقارن بین توسعة مالی و منابع طبیعی را بررسی می‌کند. این مطالعه، علاوه بر آزمون ریشة واحد معمولی، از آزمون ریشة واحد با چندین شکست ساختاری استفاده می‌کند. از روش هم انباشتگی مکی نیز برای تعیین رابطة بلندمدت تا 5 شکست ساختاری استفاده ‌شده است. علاوه بر این، هم انباشتگی خودتوضیح با وقفه‌های گستردة غیرخطی برای تعیین رابطة نامتقارن بلندمدت بین متغیرها اعمال گردید. ضرایب بلندمدت منابع طبیعی (هر دو اثر مثبت و منفی بلندمدت) به‌ترتیب 0/175 و 0/611 برآورد شده. این بدین معنی است که افزایش 1 درصدی منابع طبیعی 0/1759درصد توسعة مالی را افزایش می‌دهد و کاهش 1 درصدی در منابع طبیعی باعث افزایش توسعة مالی به مقدار 0/611 درصد خواهد شد. رابطة بین جهانی‌سازی و توسعه مالی از نظر آماری مثبت و معنی‌دار می‌باشد. اگر جهانی‌شدن 1 درصد افزایش یابد، توسعة مالی در کوتاه‌مدت و بلندمدت 0/860 درصد و 0/021 درصد رشد می‌کند، درحالی‌که تولید ناخالص داخلی تأثیر منفی و قابل‌توجهی بر توسعة مالی در بلندمدت دارد. همچنین، وجود یک رابطة نامتقارن در بلند‌مدت و کوتاه‌مدت بین منابع طبیعی و توسعة مالی تأیید شده است. این نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاری در بخش بانکی می‌تواند بخش منابع طبیعی را در ایران تحت تأءثیر قرار دهد.