بررسی روند تغییر پوشش‌گیاهی در فلات مرکزی ایران به کمک سری‌های زمانی ماهواره‌ای بین سال های 2002 -2018

نویسندگان

1 گروه محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی، دانشکده محیط زیست کرج، کرج، ایران

2 گروه محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی، دانشکده محیط زیست کرج، کرج، ایران

3 گروه ارزیابی و مخاطرات محیط زیستی، پژوهشکده محیط زیست و توسعه پایدار، سازمان حفاظت محیط زیست، تهران، ایران

4 گروه ارزیابی و مخاطرات محیط زیستی، پژوهشکده محیط زیست و توسعه پایدار، سازمان حفاظت محیط زیست، تهران، ایران

5 گروه ارزیابی و مخاطرات محیط زیستی، پژوهشکده محیط زیست و توسعه پایدار، سازمان حفاظت محیط زیست، تهران، ایران

doi
10.22059/jne.2022.340325.2409
چکیده

پوشش‌ گیاهی از مجموعه‌هایی که به‌صورت خود به خود در حال رشد هستند، تشکیل شده است. محصولات شاخص پوشش‌گیاهی مودیس (MODIS (VI)) در چندین مطالعه سیستم رصد زمین (EOS)، نقش عمده‌‌ای ایفا می‌کنند. هدف از پژوهش حاضر، ارزیابی روند تغییرات پوشش‌ گیاهی در محدودة فلات مرکزی ایران با استفاده از سری زمانی داده‌های سنجش از دور است. استفاده از این داده‌ها که مربوط به سنجندة مودیس (MOD13A2) MODIS) و ماهواره ترا (Terra) هستند، 16 روزه بوده و با قدرت تفکیک مکانی 1 کیلومتر ارائه می‌شوند، در طی سال‌های 2018 -2002 انجام پذیرفت. برای این منظور از معنی‌داری روش‌های من‌کندال و همبستگی خط پارامترهایی مانند حداکثر پوشش‌ گیاهی ماهانه و حداکثر پوشش ‌گیاهی سالانه بر اساس حداکثر پوشش ‌گیاهی ماهانه در سطح 1 درصد استفاده شد. این دو روش بررسی معنی‌داری، نتایج مشابهی نشان دادند، از این‌رو، بررسی روند تغییرات پوشش‌ گیاهی با استفاده از هر دو آن‌ها امکان‌پذیر است. با توجه به خشک و نیمه‌خشک بودن منطقه، براساس مطالعات مشابه، شاخص پوشش ‌گیاهی PVI1 مناسب‌ترین شاخص پوشش‌گیاهی در منطقة مورد مطالعه تشخیص داده شد. بررسی روند معنی‌داری این شاخص پوشش‌ گیاهی نشان داد در محدودة فلات مرکزی ایران، افزایش معنی‌داری پوشش‌گیاهی در استان‌های قم، سمنان، خراسان جنوبی، اصفهان و یزد قابل مشاهده است (مقادیر ضریب همبستگی، بزرگ‌تر از 0/18+ برای تصاویر ماهانه و اعداد بیش‌تر از 0/606+ برای تصاویر سالانه (سطح معنی‌داری یک درصد)). چنین کاهش معنی‌داری پوشش‌گیاهی در استان‌های خراسان رضوی، قم، اصفهان و یزد مشاهده گردید (مقادیر ضریب همبستگی کم‌تر از 0/18- برای تصاویر ماهانه و اعداد کوچک‌تر از 0/606- برای تصاویر سالانه (سطح معنی‌داری یک درصد). نتایج این مطالعه مناطق حساس و آسیب دیدة فلات مرکزی ایران را به‌خوبی نشان داد که در آینده می‌تواند در مدیریت بهتر پوشش‌گیاهی موثر باشد.