فهرست نشریات علمی دسترسی آزاد ایران

تصمیمات مدیریتی سرزمین و به­ تبع آن تغییرات کاربری ­و پوشش ­اراضی طی چند دهة اخیر در ناحیه رویشی ­زاگرسی بر ارزش‌ خدمات اکوسیستمی و توزیع مکانی آن­ ها اثرگذار بوده ­است. بنابراین، پژوهش حاضر با هدف ارزیابی اثرات تصمیمات مکانی سرزمین بر شاخص‌های فضایی تعادل ­و ­توازن ارزش ­خدمات ­اکوسیستمی در بازة زمانی 30 ساله (2020-1990) در استان کهگیلویه ­و بویراحمد انجام شد. به­ منظور انجام این پژوهش طبقات کاربری ­و پوشش­ اراضی با روش پردازش شی­ گرا از تصاویر ماهواره­ های لندست و سنتینل استخراج شد. سپس ارزش اقتصادی خدمات ­اکوسیستم با روش انتقال منافع برآورد شد و عدم ­قطعیت آن با روش تحلیل شاخص حساسیت مورد سنجش قرار گرفت. در نهایت تغییرات تعادل­ و توازن فضایی ارزش­ خدمات اکوسیستمی با ایجاد شبکه ­های یک کیلومتری، توسعة شاخص‌ گراویتی و تحلیل آمار فضایی مورد پایش قرار گرفت. بر اساس نتایج، افزایش مساحت مناطق انسان‌ساخت و اراضی کشاورزی به­ترتیب با 9/8 و 6/3 درصد در بازة زمانی 30 ساله، کاهش سه درصدی ارزش کل خدمات ­اکوسیستمی از 152/6هزار میلیارد تومان در سال 1990 به 148/5هزار میلیارد تومان در سال 2020 را به‌دنبال داشته است. از آنجا که نتایج شاخص حساسیت پایین را نشان داد، مدل‌سازی قابل اعتماد، دقیق و انعطاف‌پذیر با عدم قطعیت کم است. همچنین تحلیل‌ فضایی لکه‌های داغ کاهش دو درصدی مناطق با پتانسیل بالای عرضة خدمات ­اکوسیستمی را نشان می‌دهد. طبق نتایج تغییر مرکز گراویتی (مرکز ثقل، جاذبه یا گرانش) ارزش کل‌ خدمات ­اکوسیستمی در طول30 سال مشهود است به‌نحوی‌که مرکز گراویتی 400 متر به سمت جنوب غربی جابجا شده است که با ایجاد عدم توازن در ارزش کل خدمات ­اکوسیستمی ناشی از مداخلة شدید انسانی، خسارتی معادل با 4/1 هزار میلیارد تومان را به­ همراه داشته ­است. نتایج پژوهش گواه این امر است که با احیاء جنگل‌های­ زاگرسی در مناطق جنوبی و شرقی استان و با افزایش ارزش ­خدمات ­اکوسیستمی به­ میزان 87 میلیارد تومان می ­توان زمینة بازگشت تعادل‌ و توازن‌ فضایی ارزش خدمات ­اکوسیستمی را به استان کهگیلویه ­و بویراحمد فراهم­ نمود.