تحلیل رفتار مشارکتی گردشگران در حفاظت از جنگل بر اساس نظریة رفتار برنامه‌ریزی شده (مطالعة موردی: منطقة جنگلی قلعه‌گل شهرستان خرم‌آباد)

نویسندگان

1 گروه توسعة روستایی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران

2 گروه جنگلداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران

3 گروه جنگلداری، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه لرستان، لرستان، ایران

doi
10.22059/jne.2022.334042.2335
چکیده

   گردشگری طبیعت‌محور، یکی از گونه ­های مهم گردشگری است که ابزاری مناسب برای حفاظت از منابع طبیعی به‌شمار می ­رود. تحقیق توصیفی-پیمایشی حاضر با هدف تحلیل رفتار مشارکتی گردشگران در حفاظت از جنگل بر مبنای نظریة رفتار برنامه ­ریزی شده در منطقة جنگلی قلعه ­گل شهرستان خرم‌آباد انجام شد. بدین منظور،  364 گردشگر که از منطقة جنگلی قلعه­ گل بازدید نموده بودند که با روش نمونه‌گیری در دسترس مورد پیمایش قرار گرفتند. برای گرد‌آوری داده‌ها از پرسش­نامه محقق‌ساخت استفاده شد. روایی محتوایی پرسشنامه­ ها با  نظرسنجی از متخصصان تأیید و روایی سازه و پایایی ابزار نیز از طریق بررسی برازش مدل در دو سطح مدل اندازه ­گیری و مدل ساختاری به‌دست آمد. یافته‏ های تحقیق نشان داد که مدل اولیه رفتار برنامه ­ریزی شده (TPB) به‌ترتیب 63 و 52 درصد از نیت و رفتار محیط‌زیست گرایانه گردشگران را در حفاظت از جنگل تبیین می­ کند.  سه متغیر اصلی  نظریة رفتار برنامه ­ریزی شده شامل نگرش (ATT)، کنترل رفتاری درک‌شده (PBC) و  هنجار ذهنی (SN) بود که همة آن‏ ها تأثیرات مثبتی بر قصد گردشگران در حفاظت از جنگل  داشتند. همچنین در تئوری توسعة یافته رفتار برنامه‏ ریزی شده با گنجاندن متغیر نگرانی محیط‌زیستی (EC) 4 درصد قدرت تبیین متغیر رفتار گردشگران افزایش یافت. در تحقیق حاضر نگرش گردشگران به‌عنوان مهمترین فاکتور شناسایی شد، بنابراین سیاست ­گذاران با تأکید  بر آن می ‏توانند در حفظ منابع طبیعی و جنگل مؤثر باشند. از سوی دیگر لازم است که سیاست ­های حمایتی برای حفاظت از جنگل با تأکید بر مشارکت گردشگران تدوین و اجرا شود.