بررسی و تحلیل پویایی کاربری اراضی و تأثیر آن بر جزایر حرارتی شهری (مطالعة موردی: شهر مشهد)
نویسندگان
1 گروه محیط زیست، دانشکده شیلات و محیط زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران
2 گروه محیط زیست، دانشکده شیلات و محیط زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران
3 گروه محیط زیست، دانشکده شیلات و محیط زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران
4 گروه جغرافیا، دانشگاه رن دو، رن، فرانسه
doi
10.22059/jne.2022.336599.2365چکیده
هدف از این مطالعه بررسی و تحلیل پویایی کاربری اراضی و تأثیر آن بر جزایر حرارتی سطح شهر بوده است. این پژوهش برای شهر مشهد و نواری به عرض 10 کیلومتر در اطراف آن بهکمک تصاویر ماهواره لندست در بازة زمانی 1988 تا 2018 انجام شد. فرآیند بکار رفته شامل طبقهبندی نظارت شده تصاویر، بررسی تغییرات کاربری ها در بازة زمانی یاد شده و بررسی تغییرات دمای سطح زمین (LST) و تراکم پوشش گیاهی (NDVI) در کاربری ها و رابطة آنها با کاربریهای سطح زمین بود. نتایج نشان داد که تا سال 2018، مساحت کاربری کشاورزی-باغ به میزان 9/38 درصد کاهش، مساحت مناطق ساخته شده شهری و مناطق مسکونی 12/19 درصد افزایش، فضای سبز شهری 2/11 درصد افزایش و سایر مناطق 4/93 درصد افزایش یافته است. کاهش سطح مناطق کشاورزی-باغ بهدلیل تبدیل آنها به مناطق ساخته شده شهری و مناطق مسکونی بوده است. همچنین مشخص شد که تغییرات کاربری اراضی انسان ساخت منجر به تغییر دمای سطح زمین (Land Surface Temperature) شده است. افزایش دمای سطح و کاهش تفاوت بین میانگین دمای مناطق درونشهری و مناطق اطراف شهر مشاهده شد که نشاندهندة گسترش پدیدة جزیرة گرمایی شهری در شهر مشهد است. نتایج این تحقیق نشان داد که استفاده از داده های ماهواره ای چندزمانه و ترکیب روش های معمول بررسی جزایر حرارتی (بررسی تغییرات توزیع زمانی-مکانی جزایر حرارتی شهری نسبت به تغییرات گسترش شهری، رابطة جزایر حرارتی با پوشش گیاهی و کاربری و پوشش اراضی) می تواند دیدی همه جانبه از نحوه شکل گیری و گسترش جزایر حرارتی شهری به دست دهد.