بررسی قابلیت مناطق بیابانی اردکان به‌منظور دفع پسماند صنایع با استفاده از روش سلسله‌مراتبی

نویسندگان

1 گروه مدیریت و کنترل بیابان، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران

2 گروه مهندسی طبیعت دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه اردکان، اردکان، ایران

3 گروه مهندسی طبیعت دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه اردکان، اردکان، ایران

4 اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری یزد، یزد، ایران

doi
10.22059/jne.2022.328232.2267
چکیده

با رشد جمعیت و گسترش شهرنشینی و به دنبال آن پیشرفت سریع صنعت، یکی از مهم­ترین موضوعاتی که در کنار مسائل و مشکلاتی محیط‌زیستی مدیران شهری را به‌خود مشغول ساخته است، مدیریت بهینة پسماندهای صنعتی می­ باشد. هدف از این مطالعه، بررسی قابلیت مناطق بیابانی به‌منظور دفع پسماند صنایع شهرستان اردکان است که در سال 1399 انجام شد. برای رسیدن به این هدف از روش تحلیل سلسله‌مراتبی استفاده شد. معیارهای انتخابی شامل ویژگی ­های خاک‌شناسی شامل درصد رس و درصد شن، زمین‌شناسی، کاربری اراضی، تراکم جمعیت، فاصله از منابع آب، فاصله از نواحی چهارگانه محیط­زیستی، فاصله از آبراهه، فاصله از جاده، سطح آب زیرزمینی، شیب و فاصله از گسل بود. پرسشنامه توسط 30 خبره تکمیل شد و از نرم‌افزار اکسپرت چویس استفاده شد. بعد از تعیین وزن معیارها، با استفاده از نرم افزار Arc GIS همپوشانی فازی لایه ­ها انجام شد. نتایج نشان داد که کاربری اراضی بیشترین وزن و سهم را در ارزیابی قابلیت اراضی جهت دفع پسماند دارد  وبه دنبال آن، معیار شیب، فاصله از منابع آب تراکم جمعیت و سطح تراز آب و خاک­شناسی به‌ترتیب بیشترین وزن­ها را به‌خود اختصاص داده­اند. در نهایت، نقشة قابلیت اراضی به پنج کلاس تقسیم شد. قسمتی از مناطق در غرب، محدوة کوچکی از مرکز و بخشی نواحی شرقی در مجموع به مساحت 769/21 کیلومتر مربع دارای بهترین پتانسیل جهت دفع پسماند می ­باشد که حدود 6 درصد از کل مساحت شهرستان اردکان را شامل می‌شود. نتایج نشان داد ویژگی­های خاص مناطق بیابانی مانند اراضی با پوشش ضیعف و بایر مهمترین ویژگی این مناطق در زمینة قابلیت دفع پسماند است و روش تحلیل سلسله‌مراتبی توأم با همپوشانی فازی می­ تواند مناطق مناسب برای دفع پسماند را در حد قابل قبول مشخص کند.